HESAP MERKEZİ · ÜCRETSİZ ARAÇ
TAKS KAKS Emsal Hesaplama — Taban Alanı ve Kat Sayısı
İmar durumu belgesindeki iki oran bir parselin ne kadar yapı taşıdığını belirler: TAKS zeminde ne kadarının kapanacağını, KAKS (emsal) toplamda ne kadar kat alanı inşa edilebileceğini söyler. Bu araç ikisini birlikte çalıştırır; çünkü tek başına emsal, parselde kaç katlı bir kütle çıkacağını göstermez. Emsalin taban alanına bölümü kuramsal kat sayısını verir ve genellikle sürpriz olan sayı budur: aynı emsalle düşük TAKS'lı bir parsel çok daha yüksek bir bina ister. Araç ayrıca emsal harici alanı emsalden ayrı tutar, mevcut yapı girildiğinde kalan inşaat hakkını ya da aşımı ayrıca gösterir. Araç ücretsizdir ve fiyat vermez; miktar ve alan hesaplar. Bu araç bir yönetmelik denetimi değildir ve sonuçları BAĞLAYICI DEĞİLDİR — parselin imar durumu, otopark yükümlülüğü ve uygulama projesi ilgili belediyeden ve proje müellifinden alınır.
Aracın yöntemi, saha notları ve sık sorulan sorular aşağıdaki başlıkların altında — ihtiyacınız olanı açın.
TAKS ve KAKS nasıl hesaplanır?
TAKS, yapının taban alanının imar parseli alanına oranıdır; KAKS (emsal) ise yapının inşa edilen tüm kat alanları toplamının imar parseli alanına oranıdır. Tanımlar Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin tanımlar maddesinde yer alır. Buradan iki çarpım çıkar: azami taban alanı = parsel alanı × TAKS, emsale konu inşaat alanı = parsel alanı × KAKS.
Kuramsal kat sayısı bu iki çarpımın bölümüdür ve sadeleşince KAKS / TAKS'a eşittir. 500 m² parselde TAKS 0,30 ve KAKS 1,50 ise taban 150 m², emsal 750 m², kat sayısı 5'tir. Bölüm tam çıkmazsa artan bir kat alanı kalır; araç bunu ayrı bir kalem olarak gösterir, çünkü o artan alan pratikte kısmi bir kat ya da çekme kat olarak çözülür.
Oranların kendisi bu araçta ÜRETİLMEZ. TAKS ve KAKS parsele özgüdür ve uygulama imar planından, belediyeden alınan imar durumu belgesinde yazar. Araç yalnız o belgedeki sayıların sonucunu çıkarır.
Emsal harici alan neden ayrı duruyor?
İnşaat alanının bir bölümü, mevzuatta sayılan hâllerde emsal hesabına katılmaz. Bu alanlar yapının içinde fiilen vardır, ancak emsal tavanını tüketmez. Bu yüzden araç emsale konu alanı ve emsal harici alanı iki ayrı kalem olarak yazar, toplamı ayrıca verir.
Hangi alanların emsal dışında tutulacağı parsele ve mevzuatın o hâline göre değişir; araç bu listeyi uygulamaz. Emsal harici alan bir girdi alanıdır: projeden ya da imar durumundan gelen değeri yazarsınız, araç onu emsalden ayrı gösterir.
Mevcut yapı alanını girdiğinizde araç kalan inşaat hakkını hesaplar. Mevcut alan emsali aşıyorsa sonuç 'emsal aşımı' olarak okunur; bu durumun hukuki karşılığı parselin kendi geçmişine bağlıdır ve burada değerlendirilmez.
TAKS'ın 0,40 sınırı her parselde geçerli mi?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin genel ilkeler maddesi, ayrık veya blok nizam olan yerlerde uygulama imar planında açıkça belirlenmemişse TAKS'ın 0,40'ı geçemeyeceğini söyler. Sınır iki koşula bağlıdır: nizam ayrık ya da blok olmalı ve plan konuyu açıkça belirlememiş olmalı.
Bu yüzden araç nizamı ve planın açıkça belirlenmiş olup olmadığını sorar. Koşullar oluşmuyorsa sınır satırı 'bağlayıcı değil' olarak işaretlenir — bitişik nizamda ya da planın kendisi bir TAKS yazdığında belirleyici olan plandır.
Kat adedi ve bina yüksekliği ise bu araçta yalnız kuramsal olarak çıkar. Bağlayıcı kat adedi plandan gelir; yol kotu, çekme mesafeleri, kot farkı ve varsa özel yönetmelikler sonucu değiştirir.
Sahadan: emsal okumasında en sık nerede kayılır?
İmar durumunda üç şey birlikte okunur: oran · nizam · plan notu. Aşağıdakiler reçete değildir; imar durumu belgesi ve proje müellifi esastır.
Emsal yüksek ama bina alçak çıkıyor, neden?
Kütlenin yüksekliğini emsal tek başına belirlemez; TAKS ile birlikte belirler. TAKS büyükse aynı emsal daha az katta yayılır, küçükse aynı emsal yükselmek zorunda kalır.
Kesin kat adedi için plan notlarına bakın.
Plan notu oranın önüne geçer mi?
Yönetmeliğin koşullu üst sınırı, planın konuyu açıkça belirlememiş olduğu hâller için yazılmıştır. Plan açıkça bir değer veriyorsa uygulamada o değer okunur.
Plan notlarının yorumu proje müellifinin ve idarenin işidir.
Emsal harici alan neden bu kadar tartışılıyor?
Çünkü yapının içinde fiilen var olan bir alanın emsal tavanını tüketip tüketmediğini belirler. Hangi alanın bu kapsamda olduğu mevzuatın o hâline ve parsele göre değişir.
Kapsam listesi için ilgili yönetmelik metnine ve idareye başvurun.
Mevcut yapıyı girmek neyi değiştirir?
Kalan inşaat hakkını görünür kılar. İlave ya da tadilat kararları bu farkla verilir; fark eksiye düşerse durum aşım olarak okunur ve parselin kendi geçmişi belirleyici olur.
Aşım hâllerinin hukuki sonucu bu araçta değerlendirilmez.
Sık sorulan sorular
TAKS ve KAKS değerlerini nereden bulurum?
Parselin imar durumu belgesinde yazar; belge ilgili belediyeden alınır. Bazı belediyeler bunu e-imar servislerinden de verir. Araç bu oranları tahmin etmez, üretmez; girdiğiniz değerlerle çalışır.
Emsal ile inşaat alanı aynı şey mi?
Değil. Emsale konu alan, emsal hesabına katılan kat alanları toplamıdır; yapı inşaat alanı ise emsal harici alanları da içerir. Araç ikisini ayrı satırlarda gösterir ve toplamı ayrıca yazar.
Çıkan kat sayısı ruhsata esas mıdır?
Hayır. Çıkan sayı emsalin taban alanına bölünmesiyle bulunan kuramsal değerdir. Bağlayıcı kat adedi uygulama imar planında belirlenir; ayrıca yol kotu, kot farkı ve çekme mesafeleri kütleyi değiştirir.
Parselim dikdörtgen değil, sonuç yine doğru mu?
Alan hesabı parselin şeklinden bağımsızdır; girdiğiniz alan üzerinden çalışır. Yalnızca önizleme parseli eşkenar varsayarak çizer — çizim temsilidir, çekme mesafelerini ve gerçek geometriyi göstermez.
Bu araç fiyat veriyor mu?
Hayır — bu araç fiyat vermez. Çıktı yalnız alan, oran ve kat sayısıdır. Arsa değeri veya inşaat maliyeti bu aracın çıktı tipinde yapısal olarak bulunmaz.
Hazır kurgular
Sık rastlanan ölçülerle dolu açılan sayfalar — girdileri kendi işinize göre değiştirebilirsiniz.
- 500 m² parsel, TAKS 0,30 / KAKS 1,50Ayrık nizam 500 m² parselde TAKS 0,30 ve KAKS 1,50 girdileri hazır gelir; kuramsal kat sayısının nasıl çıktığı bu kurguda net okunur.
- Mevcut yapılı parsel, kalan hak800 m² parselde 900 m² mevcut inşaat alanı girilidir; emsal harici alan da tanımlı. Kalan inşaat hakkının nasıl okunduğunu gösterir.
İlgili hesap araçları
Aynı işin komşu kalemleri — hepsi ücretsiz ve miktar odaklı.
Bu araç bilgilendirme ve ön-hesap amaçlıdır; bir mühendislik/mimarlık hizmeti, projesi veya statik/ruhsat hesabı değildir. Sonuçlar genel kabul görmüş hesap yöntemlerine ve girdilerinize dayalı yaklaşık değerlerdir; hiçbir doğruluk veya uygunluk garantisi verilmez. Kesin proje, uygulama ve son doğrulama sorumluluğu kullanıcıya ya da ilgili meslek mensubuna aittir.