HESAP MERKEZİ · ÜCRETSİZ ARAÇ
Demir Donatı Hesabı — kg/m, Etriye ve Donatı Oranı
Donatı metrajında en sık yapılan üç şey sonucu birlikte kaydırır. Birincisi kg/m değerlerini ezberden almak: bu değer nominal çapın daire kesiti ile nominal yoğunluğun çarpımıdır ve hesaplanabilir. İkincisi kanca payını toplam metreye tek seferde eklemek: pay çubuk başına eklenir, adet arttıkça iki yaklaşım arasındaki fark büyür. Üçüncüsü etriyeyi boyuna donatıyla aynı satıra yazmak: etriyenin çevresi eleman kesitinden ve paspayından, adedi ise aralıktan çıkar — bambaşka bir hesaptır. Bu araç üçünü ayırır ve sonuna bir kontrol sayısı ekler: kg/m³ donatı oranı. Bir sınırı baştan belirtmek gerekir — bu bir ön-metraj aracıdır, çap ve adetler projeden gelir; araç statik proje yerine geçmez.
Aracın yöntemi, saha notları ve sık sorulan sorular aşağıdaki başlıkların altında — ihtiyacınız olanı açın.
kg/m değeri nasıl hesaplanır?
Bir çubuğun metre başına kütlesi, kesit alanı ile yoğunluğun çarpımıdır. Ø12 mm bir çubuğun kesiti yaklaşık 113 mm²'dir; 7850 kg/m³ nominal yoğunlukla metre başına 0,888 kg gelir. Ø16 için kesit 201 mm², kütle 1,58 kg/m olur. Çap iki katına çıktığında kütle dört katına çıkar, çünkü kesit çapın karesiyle büyür.
Araç bu zinciri her satır için yeniden kurar; tablo kullanmadığı için ara çaplarda da tutar. Betonarme çeliğinin özellikleri TS 708 ve TS EN 10080 kapsamındadır ve nominal kütle nominal çaptan hesaplanır. Ürünün gerçek kütlesi tolerans içinde nominal değerden sapabilir; tartılı teslim alıyorsanız kıyas noktanız bu nominal sayıdır.
Her satır ayrıca kendi stok çubuğu adedini de üretir: satırın toplam kesim boyu stok boyuna bölünüp yukarı yuvarlanır. Çaplar ayrı sayılır, çünkü farklı çaplar aynı çubuktan kesilmez.
Kanca payı neden çubuk başına ekleniyor?
Kesim boyu, projedeki net boydan uzundur: uçlarda kanca ya da bükme payı bırakılır. Bu pay her çubukta ayrı ayrı oluşur. 40 adet 6 m'lik çubukta 10 cm pay, çubuk başına 6,10 m demektir ve toplamda 4 m ilave demir eder; payı toplam metreye tek kalemde eklemek bu farkı gösteremez.
Kanca boyları bir tercih değildir; betonarme tasarım ve yapım kuralları TS 500'de düzenlenir ve gerekli boy projeye göre belirlenir. Araç payı santimetre olarak girdi alır ve her çubuğa ekler; sıfır girilirse net boy kullanılır.
Etriyede pay iki kez uygulanır, çünkü etriyenin iki ucu da bükülür. Araç etriye çevresini eleman kesitinden paspayı düşerek hesaplar ve kanca payını iki uç için ekler. Paspayı büyüdükçe etriye çevresi küçülür — bu ilişki de sonuçta görünür.
Donatı oranı ne işe yarar?
Donatı oranı, toplam donatı kütlesinin eleman beton hacmine bölümüdür ve kg/m³ olarak okunur. 30 × 60 cm kesitli 6 m'lik bir kirişte eleman hacmi 1,08 m³'tür; metraj 120 kg çıktıysa oran yaklaşık 111 kg/m³ eder. Bu sayı, metrajın kabaca yerinde olup olmadığını tek bakışta görmeye yarar.
Araç bu oran için bir eşik ya da uygunluk iddiası kurmaz; yalnız oranı raporlar. Uygun oran eleman tipine, açıklığa ve yüke göre çok farklı olabilir ve bu değerlendirme projeyi hazırlayan meslek mensubuna aittir. Oranın işlevi, girdi hatalarını yakalamaktır: bir satırda adet ya da boy on kat yanlış girildiğinde oran anında sıra dışı bir sayıya çıkar.
Aynı kesit bilgisi kalıp alanını da verir. Kiriş tipi kurguda kalıp iki yan yüz ile tabandan oluşur; araç bu alanı ayrı bir kalem olarak listeler. Bağ teli ise toplam kütleden türetilir ve sarfiyatı işçilik pratiğine göre değiştiği için ayarlanabilir bırakılmıştır.
Sahadan: donatı metrajında nerede kayar?
Donatıda sapma çoğunlukla kg/m değerinde değil, kesim boyunda ve etriyede oluşur. Aşağıdaki notlar reçete değildir; projeniz ve ilgili meslek mensubu esastır.
Neden tartıda fazla/eksik çıkıyor?
Kesim boyu ile net boy karıştırıldığında fark çubuk adediyle çarpılarak büyür. Ayrıca teslim edilen çeliğin gerçek kütlesi nominal değerden tolerans kadar sapabilir. Araç nominal kütleyi verir; tartılı teslimde kıyas noktanız budur.
Kanca payı çubuk başına eklenir; toplam metreye tek seferde eklemek sapma üretir.
Etriye kilosu neden bu kadar yüksek çıktı?
Çünkü etriye adedi aralıkla ters orantılıdır: aralığı 20 cm'den 10 cm'ye düşürmek adedi iki katına çıkarır. Kesiti büyük elemanlarda çevre de uzundur; ikisi birleşince etriye kalemi boyuna donatıya yaklaşabilir.
Stok çubuğu sayısı neden çaptan çapa ayrı?
Çünkü farklı çaplar aynı çubuktan kesilmez. Her çap kendi stok boyundan kesilir ve küsurat her çapta ayrı oluşur. Araç bu yüzden satır bazında çubuk adedi verir.
Stok boyunu tedarikçinizden teyit edin.
Donatı oranı neye yarar?
Girdi hatalarını yakalamaya. Bir satırda adet ya da boy yanlış girildiğinde oran sıra dışı bir değere gider ve hata metraja gömülmeden önce görünür. Oranın uygunluğu ise proje kararıdır, araç bu konuda hüküm vermez.
Oran değerlendirmesini projeyi hazırlayan meslek mensubuyla yapın.
Sık sorulan sorular
Çubuk listesini nasıl girmem gerekiyor?
Her çap için bir satır açın ve o çaptaki çubuk adedi ile net boyunu yazın. Farklı boydaki aynı çap çubuklar da ayrı satır olur. Araç her satırı kendi kg/m değeriyle hesaplar, kanca payını çubuk başına ekler ve stok çubuğu adedini satır bazında verir.
Etriyeyi neden ayrı alanlara giriyorum?
Çünkü etriyenin boyu doğrudan girilmez; eleman kesitinden ve paspayından türetilir. Siz çapı, aralığı, eleman en/yükseklik/boy ölçülerini ve paspayını girersiniz; araç çevreyi ve adedi hesaplar. Etriye çapı ya da aralığı sıfır girilirse etriye kalemi hiç oluşmaz.
Donatı oranı yüksek/düşük çıktı, ne yapmalıyım?
Araç bu konuda bir hüküm vermez; oran yalnız bir kıyas sayısıdır. Beklediğinizden çok farklıysa önce girdileri kontrol edin (adet, boy, kesit ölçüleri). Oranın uygunluğu projeyi hazırlayan meslek mensubunun değerlendirmesine bağlıdır.
Bu araç donatı projesi üretiyor mu?
Hayır. Araç bir ön-metraj aracıdır ve statik proje yerine geçmez: çap, adet, boy, kanca ve bindirme değerleri projeden gelir. Araç bunları girdi olarak alır ve yalnız miktar üretir; donatı düzeni kararı ilgili meslek mensubuna aittir.
Bu araç fiyat veriyor mu?
Hayır — bu araç fiyat vermez. Çıktı yalnız miktardır: kg, ton, metre, adet, m² ve kg/m³. Fiyat alanı bu aracın çıktı tipinde yapısal olarak bulunmaz; ön-hesap sonuçları uygulayıcınızdan alacağınız teklifin yerine geçmez.
Hazır kurgular
Sık rastlanan ölçülerle dolu açılan sayfalar — girdileri kendi işinize göre değiştirebilirsiniz.
İlgili hesap araçları
Aynı işin komşu kalemleri — hepsi ücretsiz ve miktar odaklı.
Bu araç bilgilendirme ve ön-hesap amaçlıdır; bir mühendislik/mimarlık hizmeti, projesi veya statik/ruhsat hesabı değildir. Sonuçlar genel kabul görmüş hesap yöntemlerine ve girdilerinize dayalı yaklaşık değerlerdir; hiçbir doğruluk veya uygunluk garantisi verilmez. Kesin proje, uygulama ve son doğrulama sorumluluğu kullanıcıya ya da ilgili meslek mensubuna aittir.