HESAP MERKEZİ · ÜCRETSİZ ARAÇ
Bordür Hesabı — Adet, Yatak Betonu ve Hendek Kazısı
Bordür metrajı ilk bakışta tek bir bölme işlemi gibi görünür: hat uzunluğunu eleman boyuna böl, adedi bul. Sahada iş bu noktada başlar. Bordür kuru zemine oturmaz; altında yatak, arkasında dayanak betonu vardır ve yatak bordürün iki yanından taşar — yani yatak genişliği bordür genişliği değildir. Hendek, yatak kalınlığı ile bordürün gömülü yüksekliğinin toplamı kadar açılır. Hakedişte konuşulan yükseklik ise elemanın tam yüksekliği değil, gömülme düşülmüş serbest yüksekliktir. Bu araç bordürü beş ayrı miktara böler: eleman adedi, beton hacmi, kazı hacmi, derz harcı ve görünen yüz alanı. Köşe kesimi ile fire de ayrı satırlarda görünür.
Aracın yöntemi, saha notları ve sık sorulan sorular aşağıdaki başlıkların altında — ihtiyacınız olanı açın.
Bordür adedi nasıl hesaplanır?
Adet, hat uzunluğunun eleman boyuna bölümüdür ve yukarı yuvarlanır. 100 cm'lik elemanla 47,5 m'lik bir hat 48 eleman ister; yarım eleman stokta bulunmaz, tam elemandan kesilir. Araç her hat parçasını ayrı yuvarlar, çünkü üç ayrı hattın küsuratını tek toplamda birleştirmek gerçekten gereken adedi eksik gösterir.
Köşeler ayrı bir kalemdir. Her dönüş noktasında eleman kesilerek uyarlanır ve kesilen parçanın kalanı çoğu zaman kullanılamaz. Araç köşe sayısını girdi olarak alır ve o kadar ilave kesim elemanı ekler; sıfır girilirse bu satır oluşmaz.
Fire en sonda uygulanır: net adet ile köşe kesimlerinin toplamı üzerinden yüzde olarak eklenir. Fire oranı taşıma koşullarına ve elemanın cinsine göre değişir; beton bordür taşlarının sınıf ve ölçü kuralları TS EN 1340'ta tanımlıdır, ama saha kaybı standartla değil uygulamayla belirlenir. Bu yüzden oran ayarlanabilir bırakılmıştır.
Yatak ve dayanak betonu neden ayrı hesaplanır?
Yatak, bordürün altına serilen ve iki yanından taşan beton katmandır. Genişliği bordür genişliğine her iki yandan pay eklenerek bulunur: 15 cm'lik bir bordür, 10 cm paylarla 35 cm genişliğinde yatak üstüne oturur. Yalnız bordür genişliğiyle hesap yapmak yatak hacmini yarıdan fazla eksik gösterir.
Arka dayanak (payanda), bordürün arkasına dökülen üçgen/kademe kesitli betondur ve bordürün yana devrilmesini engeller. Kesiti uygulama detayına göre değişir, bu yüzden araç kesit alanını santimetrekare olarak sorar ve hat boyuyla çarpar. Dayanak kapatılırsa bu kalem hiç basılmaz.
İki hacim ayrı gösterilir ama hazır beton siparişi ikisinin toplamından planlanır. Araç toplam beton kalemini bu yüzden ayrı bir satır olarak da verir; sipariş edilirken sıkışma ve dökme kaybı için kendi payınızı eklemeniz gerekir.
Kazı ve görünen yükseklik ilişkisi
Hendek derinliği, yatak kalınlığı ile bordürün gömülü yüksekliğinin toplamıdır. 10 cm yatak ve 12 cm gömülme, 22 cm derinliğinde hendek demektir; genişlik ise yatak genişliğidir. Bu hacim yatak hacminden her zaman büyüktür ve ayrı bir iş kalemidir — çıkan malzemenin uzaklaştırılması da buna dahildir.
Gömülme arttıkça iki şey birlikte değişir: kazı derinleşir ve görünen yükseklik azalır. 30 cm'lik bir bordür 12 cm gömüldüğünde 18 cm görünür. Araç görünen yüz alanını hat boyu ile bu serbest yüksekliğin çarpımından verir; temizlik, boyama ya da yansıtıcı bant gibi kalemler bu alandan planlanır.
Eleman kütlesi de listelenir. Bir bordür elemanının ağırlığı kesit, boy ve beton yoğunluğundan çıkar; elleçlemenin elle mi ekipmanla mı yapılacağı bu sayıya bağlıdır. Araç yoğunluğu ayarlanabilir bırakır, çünkü üretim tipine göre değişir.
Sahadan: bordürde hangi kalem atlanır?
Bordürde eksik çıkan kalem çoğunlukla adet değil, betonun ve kazının kendisidir. Aşağıdaki notlar reçete değildir; uygulama detayınız, şartnameniz ve uygulayıcınız esastır.
Neden beton hep az sipariş ediliyor?
Çünkü yalnız yatak hesaplanıp arka dayanak atlanıyor. Dayanak, 200 cm² kesitte her metrede 20 litre beton demektir; 100 m hatta 2 m³ eder. Araç ikisini ayrı satır yapıp toplamı da verdiği için bu atlama görünür.
Dayanak kesitini uygulama detayınızdan teyit edin.
Kazı hacmi neden yatak hacminden büyük?
Çünkü hendek yalnız yatağı değil bordürün gömülü kısmını da barındırır. Yatak 10 cm, gömülme 12 cm ise hendek 22 cm derinliğindedir — yani kazı, yatağın iki katından fazladır.
Çıkan malzemenin uzaklaştırılması da bu hacme bağlıdır.
Köşelerde neden fazla eleman gidiyor?
Dönüşte eleman kesilerek uyarlanır ve kalan parça çoğu zaman başka bir yere uymaz. Araç köşe sayısını ayrı bir girdi olarak alıp o kadar kesim elemanı eklediği için köşe yoğun projelerde adet gerçeğe yaklaşır.
Elleçlemeyi ne belirler?
Eleman kütlesi. Kesit ve boy büyüdükçe tek elemanın ağırlığı hızla artar; belirli bir ağırlıktan sonra elle taşıma pratik olmaz. Araç birim kütleyi ayrı gösterir, böylece ekipman ihtiyacı baştan konuşulur.
Elleçleme yöntemini uygulayıcınızla planlayın.
Sık sorulan sorular
Hat uzunluğunu neden parça parça giriyorum?
Çünkü her hat parçası ayrı yuvarlanır. Üç ayrı 10,4 m'lik hattı 31,2 m olarak girmek 32 eleman gösterir; ayrı ayrı girmek her hatta 11 eleman, toplam 33 eleman gösterir. Sahada gerçekten gereken ikincisidir; küsurat hat başına oluşur.
Yatak payını kaç santimetre almalıyım?
Bu pay uygulama detayına ve idare şartnamesine bağlıdır; kalıpsız dökümde daha geniş, kalıplı dökümde daha dar bırakılır. Araç bir başlangıç değeri kullanır ve ayarlanabilir bırakır. Yatak hacmi bu değere doğrudan bağlı olduğu için kendi detayınızdaki payı girin.
Derz harcı hacmi neden bu kadar küçük çıkıyor?
Çünkü derz yalnız iki eleman arasındaki ince boşluktur: 10 mm genişlik, 15 cm en ve 30 cm yükseklikte bir derz yarım litreden azdır. Araç derz sayısını hat başına eleman sayısının bir eksiği olarak alır. Litre cinsinden küçük görünen bu kalem, uzun hatlarda toplamda kayda değer olur.
Gömülme ile yatak kalınlığı aynı şey mi?
Değil. Yatak, bordürün altındaki beton katmanın kalınlığıdır; gömülme, bordürün o katmanın içinde kalan yüksekliğidir. Kazı derinliği ikisinin toplamıdır, görünen yükseklik ise yalnız gömülmeden etkilenir. Araç ikisini ayrı girdi olarak alır.
Bu araç fiyat veriyor mu?
Hayır — bu araç fiyat vermez. Çıktı yalnız miktardır: adet, metre, m², m³ ve kütle. Fiyat alanı bu aracın çıktı tipinde yapısal olarak bulunmaz; ön-hesap sonuçları uygulayıcınızdan alacağınız teklifin yerine geçmez.
Hazır kurgular
Sık rastlanan ölçülerle dolu açılan sayfalar — girdileri kendi işinize göre değiştirebilirsiniz.
İlgili hesap araçları
Aynı işin komşu kalemleri — hepsi ücretsiz ve miktar odaklı.
Bu araç bilgilendirme ve ön-hesap amaçlıdır; bir mühendislik/mimarlık hizmeti, projesi veya statik/ruhsat hesabı değildir. Sonuçlar genel kabul görmüş hesap yöntemlerine ve girdilerinize dayalı yaklaşık değerlerdir; hiçbir doğruluk veya uygunluk garantisi verilmez. Kesin proje, uygulama ve son doğrulama sorumluluğu kullanıcıya ya da ilgili meslek mensubuna aittir.