Cam Balkon Sözleşmesi Maddeleri: Hangi On İki Satır Şart?

Sözleşme, iş bittikten sonra okunan bir belge değildir; anlaşmazlık çıktığında hangi tarafın neyi ispat edeceğini önceden belirleyen bir kayıt düzenidir. Mevzuat ispat yükünü birçok yerde satıcıya bıraktığı için, yazılı ve imzalı belge tüketicinin olduğu kadar satıcının da kalkanıdır. Belgeye girmeyen her nokta, sonradan iki tarafın hafızası arasında boşluk olarak kalır.

Biçim de serbest değil. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.47/4 uyarınca iş yeri dışında kurulan sözleşmeler yazılı yapılmadıkça geçerli değildir; satıcı, tüketicinin kendi el yazısıyla tarih ve imza atmasını sağlamak ve bir nüshayı tüketiciye vermek zorundadır. İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Yönetmeliği (Resmî Gazete 14.01.2015, sayı 29236) m.6-7 ise metnin en az on iki punto, açık, sade ve okunabilir olmasını arar. Evinizde ölçü alınıp imzalanan cam balkon sözleşmesi tipik olarak bu rejime girer.

On İki Satır Kuralı, bu geçerlilik zemininin üstüne kurulan içerik listesidir; aşağıdaki tablo on iki satırı ikişerli altı blokta gösterir.

Ölçü satırı teknik görünür, işlevi hukukidir. Cam balkonda üretim cephedeki gerçek açıklığa göre yapılır ve açıklık nadiren dört köşesi dik, iki kenarı eşit bir dikdörtgendir. Kaba yapı toleransı yatayda ve düşeyde birikir; profil sistemi bu farkı ancak kendi ayar payı kadar yutar. Sözleşmedeki ölçünün hangi aşamada, kim tarafından ve hangi referans noktalarından alındığı yazılmazsa, sonradan çıkan boşluğun ya da bindirme farkının kimin hanesine yazılacağı belirsiz kalır.

Ölçü, imza günü değil, kaba yapı ya da mevcut korkuluk son hâlini aldıktan sonra kesinleşir. Bu yüzden olgun sözleşmeler tek ölçü değil iki aşama tanımlar: teklif ölçüsü ve üretim ölçüsü. Üretim ölçüsünün onaylandığı an, imalatın geri dönülemez hâle geldiği andır; ödeme dilimlerinin ve cayma tartışmasının doğal kırılma noktası da burasıdır. Pergolada aynı mantık kolon aksları, eğim yönü ve su tahliyesi için işler.

On İki Satır Kuralı'nın ikinci bloğu bu yüzden tek bir rakam değil, iki tarihli iki ölçü ve altına atılmış iki onay ister; ödeme dilimini bu imzaya bağlamak doğru hamledir.

Eşdeğeri ifadesi satırda esneklik gibi durur; pratikte belirsizlik üretecidir. Profil serisi değiştiğinde et kalınlığı, oda düzeni, conta kanalı ve kilit yuvası da değişir; cam kompozisyonu değiştiğinde ağırlık, dolayısıyla kılavuz ve tekerlek üzerindeki yük değişir. Yani eşdeğer yazılmış bir satır, çoğu zaman farklı bir mekanik davranışı önceden kabul etmiş olur.

Denetimi gözle değil belgeyle yaparsınız. Sözleşmede marka, seri, renk kodu, cam tipi ve kalınlığı satır satır yazılıysa; teslimde profil üzerindeki seri damgasını, cam köşesindeki üretici damgasını ve irsaliyedeki kodu aynı satırla karşılaştırırsınız. Renk için ad değil kod aranır. Ustaya sorulacak soru kaliteli mi değil, sözleşmedeki seriyle aynı mı, değilse eşdeğerlik hangi ölçüte göre kuruluyor.

Bilmemenin bedeli şudur: satır boşsa ayıp iddiası eşdeğer savunmasına takılır, tartışma teknik olmaktan çıkıp hafızaya döner. Doğru hamle, eşdeğerliğin ölçütünü ve yazılı onay şartını satıra eklemektir. Üretici ve bayi teknik sayfaları mekanizmayı anlamak için okunabilir; ürünü satan taraf oldukları için oradaki dayanım ve performans iddiaları burada ölçüt sayılmadı.

Bu metinde metrekare fiyatı, montaj bedeli veya kapora tutarı yazmıyoruz; kaynak, tarih ve kapsam üçlüsü bir arada bulunmadan sayı yazmak okuyucuyu yanıltır. Bedeli belirleyen sürücü kalemler ise sayılabilir: açıklık ölçüsü ve kanat sayısı, cam tipi ve kalınlığı, profil sistemi, kılavuz ve ray tipi, yükseklik ile cephe erişim zorluğu, ölçü alma ile montaj arasındaki toleranslar, montaj erişimi ve garanti ile servis taahhüdünün kapsamı.

Ödeme dilimlerinin oranı da burada yazılmaz; doğrulanabilir kaynağı yok. Yazılabilecek olan, her dilimin hangi olaya bağlandığıdır: ölçü onayı, imalatın başlaması, sevkiyat, montajın bitişi ve kabul tutanağı. Tüm bedelin başta ödenmesi, işi takip etme aracını tüketicinin elinden alır; tümünün sonda ödenmesi, kişiye özel üretilmiş ve başka yere satılamayacak bir imalatın riskini tamamen üreticiye yükler. Ayrıca cayma süresi içinde satıcı, herhangi bir isim altında ödeme isteyemez (Yönetmelik m.11).

Gecikme maddesi de bir fiyat maddesidir: tarih tek başına yazıldığında gecikme yalnızca hayal kırıklığıdır, tarihe bağlı bir sonuç yazıldığında takvim iki tarafın planına giren bir kısıt hâline gelir.

Teslim anını sabitleyen belge kabul tutanağıdır; öncesi ifa, sonrası ayıptan sorumluluk ve garanti alanıdır. Görünür kusurların tutanağa ayrıca yazılması, sonradan çıkan gizli kusuru görünür kusurdan ayırmayı mümkün kılar. Tek muhatap satırı da burada işler: eser sözleşmesinde yüklenici işi kendi yönetimi altında yaptırabilir (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.471), ama bu tüketicinin muhatabını çoğaltmaz.

Garantiyi tek bir süreyle yazmak işi kolaylaştırmaz. Kanat, tekerlek, kılavuz, mandal ve conta farklı hızlarda yaşlanır: conta ısı ve morötesi ışıkla, tekerlek yük ve tozla, profil yüzeyi temizlik kimyasalıyla. İşçilik, malzeme ve hareketli parça ayrımı bu üç eğriyi ayrı adresler. Ayıptan sorumlulukta zamanaşımı malda teslimden, hizmette ifadan itibaren iki yıldır (6502 m.12 ve m.16).

Son iki satır hak arama satırlarıdır. 23.08.2024 tarihli ve 32641 sayılı değişiklik yönetmeliğiyle, 01.01.2025'ten itibaren cayma ibaresinin ilk sayfada on altı punto koyu yazılması ve cayma hakkı bulunmayan hâllerde tüketicinin bunu el yazısıyla beyan etmesi aranıyor. Uyuşmazlık yolu ise sözleşmeyle daraltılamaz; 2026 için hakem heyeti başvuru sınırı 186.000 TL'dir (23/12/2025 tarihli, 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğ).