HESAP MERKEZİ · ÜCRETSİZ ARAÇ
Yatık Tank Hacim Hesabı — Çubuk Okuması ve Litre Cetveli
Yatık tankta en sık yapılan hata, seviyeyi yüzdeye çevirmektir. Dik bir kapta bu doğrudur: yarıya kadar dolu bir dik tank yarı hacmindedir. Yatık tankta ise kesit dairesel olduğu için orta bölgede her santimetre, dibe ya da tepeye yakın bölgedekinden çok daha fazla hacme karşılık gelir; yüzde ile çevirmek dipte ve tepede belirgin biçimde sapar. Bu araç çubuk okumasını dairesel segment bağıntısıyla hacme çevirir, bombeli kapakların kendi payını ayrı hesaplar, çıkış ağzının altında kalan ölü hacmi ve üstte bırakılan taşma payını düşer. Çıktıda ayrıca seviye-litre kalibrasyon cetveli basılır — operatörün çubuk okumasını doğrudan litreye çevirebilmesi için.
Aracın yöntemi, saha notları ve sık sorulan sorular aşağıdaki başlıkların altında — ihtiyacınız olanı açın.
Yatık tankta seviye nasıl hacme çevrilir?
Yatık gövdede sıvının kapladığı kesit, bir dairenin alt parçasıdır; buna dairesel segment denir. Segment alanı sıvı yüksekliği ile çap arasındaki orana bağlıdır ve hacim bu alanın gövde boyuyla çarpımından çıkar. 1,6 m çapında bir gövdede 40 cm okuma %20'ye yakın doluluk verirken 80 cm okuma tam %50 verir — ikisi arasındaki fark, okumanın iki katına çıkmasıyla açıklanamaz.
Bu yüzden orta bölge en duyarlı bölgedir: aynı 10 cm'lik okuma farkı, tam ortada dipteki 10 cm'den çok daha fazla litre demektir. Sahada ölçüm hatasının en pahalı olduğu yer de burasıdır. Araç sonucu litre olarak verdiği için hata büyütmesi doğrudan görünür.
Doluluk yüzdesi çıktıda ayrıca gösterilir ama bir girdi değildir; okumadan türetilir. Yüzdeyi girdi yapmak, aracın düzeltmek için var olduğu hatayı geri getirir.
Bombeli kapak hacmi neden ayrı hesaplanır?
Yatık tankların uçları çoğu zaman düz levha değildir; dışa doğru bombelenir. Bu bombe tankın toplam hacmine gövde dışında bir pay ekler ve pay küçük değildir: 1,6 m çapında bir tankta 25 cm derinliğindeki bir kapak yaklaşık 335 litre, iki kapak birlikte 670 litre ilave hacim demektir. Yalnız gövdeyi hesaplayan bir yaklaşım bu payı görmez.
Kapakların kısmi doluluğu da gövdeyle aynı oranda ilerlemez. Araç kapak dolgusunu kendi oranıyla (f(x) = 3x² − 2x³, x = sıvı yüksekliği / çap) hesaplar: yarıda tam yarısı dolar, uçlarda ise gövdeden farklı davranır. Kapak tipi düz seçildiğinde bu pay sıfırlanır ve yalnız gövde hesaplanır — sınır kontrol edilebilir.
Yatık silindirik depolama tanklarının imalat ve tip kuralları TS EN 12285 serisinde tanımlıdır. Araç bu kuralları denetlemez; kapak derinliğini ve iç çapı sizin girdiğiniz değerlerden alır, ikisini de üretici föyünden teyit etmeniz gerekir.
Ölü hacim, taşma payı ve çekilebilir miktar
Tankta ölçülen sıvının tamamı kullanılamaz. Çıkış ağzı tabandan biraz yukarıdaysa, o kotun altındaki sıvı pompayla çekilemez ve pratikte tankın içinde kalır. Araç bu bölümü ölü hacim olarak ayırır ve çekilebilir miktarı ondan sonra verir.
Ters yönde de bir sınır vardır: tank ağzına kadar doldurulmaz. Genleşme, buhar boşluğu ve güvenli taşıma için üstte pay bırakılır. Araç bu payı yüzde olarak alır ve azami dolum hacmini ondan hesaplar; doldurulabilir kalan hacim, azami dolumdan mevcut sıvının düşülmesiyle çıkar.
Kütle, hacim ile sıvı yoğunluğunun çarpımıdır. Su için 1,0 kg/L kullanılır; akaryakıt, yağ ya da kimyasal için değer ürünün güvenlik bilgi formundan alınmalıdır. Araç bu değeri ayarlanabilir bırakır, çünkü taşıma ve taşıyıcı yükü doğrudan buna bağlıdır.
Sahadan: yatık tank okumasında nerede sapılır?
Yatık tankta tartışma çoğunlukla ölçüm aletinde değil, okumanın hacme çevrilme yönteminde çıkar. Aşağıdaki notlar reçete değildir; üretici föyünüz ve yetkili ölçüm kuruluşu esastır.
Neden yüzde ile çevirmek dipte çok sapıyor?
Çünkü dipte kesit dardır: ilk 10 cm, dairenin en ince dilimidir. Ortada aynı 10 cm en geniş dilime denk gelir. Segment bağıntısı bu genişlik değişimini içerir, yüzde çevirisi içermez.
Sapma en büyük olduğu yerde en görünmezdir: az miktarda sıvıyla çalışırken oran hatası büyür.
Tank hafif eğimli oturmuşsa ne olur?
Eğim, aynı okumanın gövde boyunca farklı derinliklere karşılık gelmesine yol açar; hesap ise gövdeyi yatay kabul eder. Eğimli oturmuş tanklarda okuma noktasının yeri sonucu değiştirir.
Eğim ve okuma noktası için üretici föyünüze ve ölçüm kuruluşuna danışın.
Ölü hacmi neden ayrı görmek gerekir?
Çünkü tankta ölçülen sıvı ile pompayla çekilebilen sıvı aynı değildir. Çıkış ağzının altındaki bölüm stok sayılırsa, kullanılabilir miktar olduğundan fazla görünür ve planlama buradan kayar.
Kapak payı gerçekten önemli mi?
Tank küçüldükçe payın ağırlığı artar. Küçük hacimli bir tankta iki bombeli kapak, toplam hacmin yüzde onlar mertebesinde bir bölümünü oluşturabilir. Araç bu payı ayrı kalem yaptığı için ağırlığı görünür olur.
Kapak derinliğini tank etiketinden ya da üretici föyünden teyit edin.
Sık sorulan sorular
Neden doluluk yüzdesini girdi olarak veremiyorum?
Çünkü yatık tankta yüzde ile seviye aynı şey değildir ve aracın çözdüğü sorun tam olarak budur. Yüzde girdi yapılsaydı hesap, düzeltmek için var olduğu hatayı tekrarlardı. Siz çubuk okumasını girin, yüzdeyi araç türetip çıktıda göstersin.
Çubuk okumasını nereden ölçmeliyim?
Okuma, tankın iç tabanından sıvı yüzeyine kadar olan düşey yüksekliktir. Ölçü çubuğu tankın en derin noktasına oturmalıdır; ağız boynundan başlayan bir okuma, boyun yüksekliği kadar fazla gösterir. İç çapı da cidar kalınlığını düşerek girin.
Kapak derinliğini bilmiyorum, ne yapmalıyım?
Kapak tipini düz seçin; araç kapak payını sıfırlar ve yalnız gövde hacmini verir. Bu, bombeli kapaklı bir tankta hacmi bir miktar eksik gösterir ama uydurma bir kapak derinliğinden daha izlenebilirdir. Gerçek derinlik üretici föyünde ya da tank etiketinde yazar.
Kalibrasyon cetvelini resmî ölçüm olarak kullanabilir miyim?
Hayır. Cetvel, girdiğiniz geometriden türetilmiş bir ön-hesap tablosudur; tankın gerçek imalat toleranslarını, eğimini ve iç donanımını içermez. Resmî hacim tespiti ve kalibrasyon yetkili kuruluş işidir. Araç bunu üstlenmez, yalnız saha okuması için karşılık üretir.
Bu araç fiyat veriyor mu?
Hayır — bu araç fiyat vermez. Çıktı yalnız miktardır: litre hacim, kg kütle, m² çeper alanı ve yüzde doluluk. Fiyat alanı bu aracın çıktı tipinde yapısal olarak bulunmaz; ön-hesap sonuçları uygulayıcınızdan alacağınız teklifin yerine geçmez.
Hazır kurgular
Sık rastlanan ölçülerle dolu açılan sayfalar — girdileri kendi işinize göre değiştirebilirsiniz.
İlgili hesap araçları
Aynı işin komşu kalemleri — hepsi ücretsiz ve miktar odaklı.
Bu araç bilgilendirme ve ön-hesap amaçlıdır; bir mühendislik/mimarlık hizmeti, projesi veya statik/ruhsat hesabı değildir. Sonuçlar genel kabul görmüş hesap yöntemlerine ve girdilerinize dayalı yaklaşık değerlerdir; hiçbir doğruluk veya uygunluk garantisi verilmez. Kesin proje, uygulama ve son doğrulama sorumluluğu kullanıcıya ya da ilgili meslek mensubuna aittir.