HESAP MERKEZİ · ÜCRETSİZ ARAÇ
Kuyu Kazısı Hesabı — Hacim, Çeper Alanı ve Kova Adedi
Kuyu, temel çukurunun küçültülmüş hâli değildir. Çukurda çeper şevli açılır ve asıl miktar hacimdir; kuyuda çeper düşey iner, hacim silindirik kalır ve işin ağırlığı hacimden çok iki başka miktara biner: çeper alanı ile malzemenin yukarı çıkarılma emeği. Buna bir de su gelme kotu eklenir — o kotun altındaki kazı, üstündekiyle aynı iş değildir. Bu araç kuyuyu dört ayrı miktara böler: yerinde silindirik hacim, su kotunun altında kalan bölüm, muhafaza ve kaplamanın planlandığı çeper alanı, bir de kova adedi ile uzaklaştırma seferi. Ağız çevresi de ayrı listelenir, çünkü korkuluk ve kapak alandan değil çevre boyundan çıkar.
Aracın yöntemi, saha notları ve sık sorulan sorular aşağıdaki başlıkların altında — ihtiyacınız olanı açın.
Kuyu kazı hacmi nasıl hesaplanır?
Kuyu hacmi silindir hacmidir: taban dairesinin alanı ile derinliğin çarpımı. Ağız çapı 1,2 m ve derinlik 8 m olan bir kuyuda hacim yaklaşık 9 m³ çıkar. Buradaki kritik nokta çapın nereden ölçüldüğüdür: kazı çapı, kuyunun içine oturacak bileziğin ya da muhafaza borusunun dış çapından bir miktar geniştir; iç çapla hesap yapılırsa hacim de çeper alanı da eksik kalır.
Şev burada yoktur. Temel çukurunda ağız tabandan geniş açılır ve hacim prizmatoid bağıntısıyla bulunur; kuyuda çeper düşeydir, çünkü dar bir ağızdan şev açmak zaten mümkün değildir. Bunun bedeli, çeperin kendi kendini tutmamasıdır: derinlik arttıkça çeperin desteklenmesi gerekir ve bu destek, kazı çalışmalarında alınacak önlemleri düzenleyen Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği kapsamında değerlendirilir. Araç bu yüzden çeper alanını hacim kadar görünür bir kalem olarak listeler.
Birden çok kuyu varsa her biri ayrı satır olarak girilir ve hacimler toplanır. Çaplar farklı olabilir; çeper alanı, taban alanı ve korkuluk çevresi her kuyu için kendi çapından hesaplanır, ortalama alınmaz. Ortalama çapla hesap yapmak, çap karesine bağlı olduğu için hacmi sistematik olarak kaydırır.
Su kotu neden hacmi ikiye böler?
Su gelme kotu, kazının karakterini değiştirdiği yerdir. O kotun üstünde malzeme nemli olsa da kürekle alınabilir; altında ise su ile birlikte çalışılır: pompa gerekir, malzeme bulanık gelir, çıkarma verimi düşer ve çeper daha erken desteklenir. Aynı derinlikte iki kuyudan biri kuru diğeri sulu olabilir ve iş miktarı aynı görünmesine rağmen sahadaki karşılığı ayrışır.
Araç su kotunu ayrı bir girdi olarak alır ve kazıyı iki kaleme böler: kotun üstünde kalan bölüm ile altında kalan bölüm. Sıfır girildiğinde kuru kazı kabul edilir ve ikinci kalem hiç basılmaz. Su kotu kazı derinliğinden büyük girilirse yine sulu bölge oluşmaz; kuyunun tabanı suya ulaşmamış demektir.
Su temini amacıyla açılan kuyularda işin idari tarafı da vardır: yeraltı suyu kullanımı 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun kapsamındadır ve belge/izin gerektirir. Araç bu tarafı hesaplamaz, yalnız miktar üretir; izin süreci ilgili idareyle yürütülür.
Kova adedi ile kamyon seferi neden ayrı sayılır?
Dar ağızlı bir kuyuda malzeme kepçeyle alınmaz; kovayla yukarı çekilir. Kova adedi bu yüzden bir emek miktarıdır ve kamyon seferinden bağımsızdır: 9 m³ kazı, 80 litrelik kovayla yüzlerce çekim, 8 m³ kasayla yalnız iki sefer demektir. İki sayının aynı hacimden türemesi onları birbirinin yerine geçirmez.
Her iki sayı da kabarmış hacimden hesaplanır. Yerinden sökülen malzeme gevşer ve hacmi büyür; kovaya da kasaya da giren bu büyümüş hacimdir. Kabarma yüzdesi zemin sınıfına göre değişir, bu yüzden araçta ayarlanabilir bırakılmıştır ve varsayılanı bir başlangıç noktasıdır.
Taban yatağı ayrı bir kalemdir. Kuyu tabanına serilen filtre veya çakıl katmanı, kazı hacminden düşülmez — kazı yapılır, sonra yatak serilir. Araç yatak hacmini taban alanı ile kalınlığın çarpımından verir ve yatak kalınlığı kazı derinliğinden büyük girilirse hesabı durdurur.
Sahadan: kuyu miktarında hangi kalem gözden kaçar?
Kuyuda tartışma çoğunlukla hacimde değil, hacim dışındaki kalemlerde çıkar. Aşağıdaki notlar reçete değildir; zemin etüdünüz, üretici föyünüz ve uygulayıcınız esastır.
Neden aynı hacimde iki kuyunun işi tutmuyor?
Çünkü hacim eşit olsa bile çeper alanı ve derinlik eşit değildir. Dar ve derin kuyuda çeper alanı büyür, çıkarma mesafesi uzar, destek ihtiyacı artar. Araç çeper alanını ayrı gösterdiği için bu fark baştan görünür.
Derinliğe bağlı önlemleri uygulayıcınızla konuşun.
Kabarma yüzdesini kaç almalıyım?
Bu değer zemin sınıfına bağlıdır ve zemin etüdü raporunuzdan ya da uygulayıcınızdan alınmalıdır. Araç bir başlangıç değeri kullanır ve ayarlanabilir bırakır; kova adedi ile sefer sayısı doğrudan bu orana bağlıdır.
Kuyuda kabarma, geniş kazılara göre daha yüksek çıkabilir; çıkarma sırasında malzeme bir kez daha gevşer.
Su geldiğinde ne değişir?
Çalışma düzeni değişir: pompa devreye girer, malzeme sulu gelir, çıkarma verimi düşer ve çeperin desteklenmesi öne alınır. Araç su kotunun altındaki hacmi ayrı kalem yaptığı için bu bölüm miktar listesinde kaybolmaz.
Su gelen kuyularda çalışma yöntemini uygulayıcınızla planlayın.
Ağız korkuluğu neden metre cinsinden?
Çünkü korkuluk ve kapak çevre boyunca gider, alanla ölçülmez. Araç çevreyi kuyu çapına korkuluk payını ekleyip hesaplar; pay sıfır girilirse çevre tam ağız çapından çıkar. Kazı ağzında alınacak önlemler ilgili yönetmelik kapsamındadır.
Sık sorulan sorular
Kazı çapını bileziğin iç çapı mı, dış çapı mı olarak girmeliyim?
Kazı çapı, kuyuya oturacak bileziğin ya da muhafaza borusunun dış çapından bir miktar geniştir; indirme ve derz payı gerekir. İç çapla hesap yaparsanız hem hacim hem çeper alanı eksik çıkar. Kullanacağınız bileziğin ölçüsünü üretici föyünden alıp indirme payını kendi uygulamanıza göre ekleyin.
Su kotunu bilmiyorum, ne girmeliyim?
Bilmiyorsanız sıfır bırakın; araç kuru kazı kabul eder ve sulu bölge kalemini hiç basmaz. Su gelme kotu bölgeye ve mevsime göre değişir; komşu kuyular, sondaj kayıtları ya da zemin etüdü raporu bu bilginin kaynağıdır. Kot girildiğinde araç kazıyı iki ayrı kaleme böler.
Çeper alanını ne için kullanacağım?
Çeper alanı, kuyunun içini saran her şeyin miktarıdır: muhafaza, kaplama, sıva ya da destek elemanı. Hacim bu miktarı vermez — aynı hacim, geniş ve sığ bir kuyuda küçük, dar ve derin bir kuyuda çok daha büyük bir çeper alanı üretir. Araç bu yüzden ikisini ayrı gösterir.
Kova adedi çok yüksek çıktı, hata mı var?
Muhtemelen kova hacmi olduğundan küçük girilmiştir. Kova adedi kabarmış hacmin kova hacmine bölümüdür ve yukarı yuvarlanır; 80 litre yerine 20 litre girilirse adet dört katına çıkar. Kendi kovanızın ölçüsünü girin, sonuç doğrudan bu değere bağlıdır.
Bu araç fiyat veriyor mu?
Hayır — bu araç fiyat vermez. Çıktı yalnız miktardır: m³ hacim, m² çeper alanı, ton kütle, kova ve sefer adedi, metre korkuluk çevresi. Fiyat alanı bu aracın çıktı tipinde yapısal olarak bulunmaz; ön-hesap sonuçları uygulayıcınızdan alacağınız teklifin yerine geçmez.
Hazır kurgular
Sık rastlanan ölçülerle dolu açılan sayfalar — girdileri kendi işinize göre değiştirebilirsiniz.
İlgili hesap araçları
Aynı işin komşu kalemleri — hepsi ücretsiz ve miktar odaklı.
Bu araç bilgilendirme ve ön-hesap amaçlıdır; bir mühendislik/mimarlık hizmeti, projesi veya statik/ruhsat hesabı değildir. Sonuçlar genel kabul görmüş hesap yöntemlerine ve girdilerinize dayalı yaklaşık değerlerdir; hiçbir doğruluk veya uygunluk garantisi verilmez. Kesin proje, uygulama ve son doğrulama sorumluluğu kullanıcıya ya da ilgili meslek mensubuna aittir.