HESAP MERKEZİ · ÜCRETSİZ ARAÇ
Boru Hacmi Hesabı — İç Hacim, Akış Kesiti ve Boy Adedi
Bir boru hattı tek bir sayıyla anlatılamaz. Tesisatı doldururken hattın alacağı su iç hacimdir; askı ve taşıma yükünü belirleyen borunun kendi et hacmidir; yalıtım ya da boya dış yüzeyden hesaplanır; sipariş ise metre değil stok boyu adedidir. Üstelik atık su ve drenaj hatları tam dolu akmaz — kısmi dolu dairesel kesitte ıslak alan, kesit alanının doluluk oranıyla çarpımı DEĞİLDİR. Bu araç dört hacmi ayrı ayrı verir ve kısmi dolulukta ıslak alanı, hidrolik yarıçapı ve serbest su yüzeyi genişliğini merkez açıdan türetir.
Aracın yöntemi, saha notları ve sık sorulan sorular aşağıdaki başlıkların altında — ihtiyacınız olanı açın.
İç hacim nasıl hesaplanır?
Boru katalogları çoğunlukla DIŞ çapı yazar. Sıvı ise iç çaptan geçer ve iç çap, dış çaptan et kalınlığının iki katı kadar küçüktür. 200 mm dış çaplı ve 5,9 mm etli bir boruda iç çap 188,2 mm'dir; iç hacmi dış çapla hesaplamak yaklaşık %13 fazla sıvı gösterir. Araç iç çapı her zaman et kalınlığından türetir.
İç hacim, iç çapın kesit alanı ile hat uzunluğunun çarpımıdır ve litreye çevrilir. Metre başına düşen sıvı ayrı bir kalem olarak verilir; dolum, tahliye ve basınç testi planlaması bu değerle yapılır.
Boru malzemesinin hacmi ise halka kesittir: dış çap silindirinden iç çap silindiri çıkarılır. Bu hacim malzeme yoğunluğuyla çarpılınca borunun boş kütlesi çıkar — askı aralığı ve taşıma planının girdisi budur.
Kısmi dolu akış kesiti neden farklı hesaplanır?
Yerçekimiyle akan bir hatta su, borunun tabanında bir daire parçası (segment) oluşturur. Bu parçanın alanı, tam kesit alanının doluluk oranıyla çarpımı değildir; merkez açıya bağlıdır. Yarı dolu bir boruda ıslak alan tam kesitin tam yarısıdır, ama üçte bir dolulukta oran farklı çıkar.
Araç doluluk oranından merkez açıyı bulur, ıslak alanı ve ıslak çevreyi hesaplar, ikisinin oranından hidrolik yarıçapı verir. Hidrolik yarıçap, akış hesaplarının temel geometrik büyüklüğüdür ve borunun ne kadar dolu aktığına göre değişir.
Serbest su yüzeyi genişliği de ayrıca verilir: kesitteki açık yüzeyin genişliği, havalandırma ve koku kontrolü açısından tasarımda dikkate alınan bir ölçüdür.
Sipariş: boy adedi ve ekler
Boru metreyle değil, stok boyuyla satılır. Araç hat uzunluğunu fire payıyla büyütür, stok boyuna böler ve yukarı yuvarlar. Kalan parçalar başka bir hatta tam boy olarak kullanılamayacağı için fire payı ayarlanabilir bırakılmıştır.
Her boy geçişi bir bağlantı elemanı ister. Araç toplam boy adedinden hat sayısını çıkararak ek noktası sayısını verir; bu sayı conta, manşon ya da kaynak planlamasının girdisidir.
Boru dış çapı ile et kalınlığı ürün standartlarında tanımlanır; yerçekimli atık su hatlarında kullanılan sert PVC borular için TS EN 1401 serisi bu ölçüleri ve sınıfları verir. Katalogdaki değerleri girmeniz, aracın iç çapı doğru türetmesi için yeterlidir.
Sahadan: boru hesabında hangi sayı hangisi?
Boru miktarı tartışmalarının çoğu, hangi hacmin konuşulduğunun belirsiz kalmasından çıkar. Aşağıdaki notlar reçete değildir; ürün föyünüz ve projeniz esastır.
Basınç testi suyu hangi hacimden hesaplanır?
Tam dolu iç hacimden. Test sırasında hat tamamen doldurulur; kısmi dolu akış kesiti işletme durumunu anlatır, test durumunu değil.
Test basıncı ve süresi için projenize ve ilgili şartnameye bakın.
Askı aralığını neye göre planlamalıyım?
Boş boru kütlesi ile içindeki akışkanın kütlesi toplanarak dolu hat yükü bulunur. Araç ikisini ayrı satırda verir; askı aralığı ise borunun cinsine ve üretici tablolarına bağlıdır.
Sıcak hatlarda genleşme de hesaba katılır; bu araç genleşme hesabı yapmaz.
Yalıtım alanı neden dış yüzeyden hesaplanıyor?
Çünkü yalıtım kabuğu borunun dışını sarar. Araç dış çapın yan yüzeyini verir; bindirme ve ek payları bu alana dahil değildir, ürün föyünüze göre ayrıca eklenir.
Fire payını kaç bırakmalıyım?
Varsayılan %5'tir. Çok sayıda dönüş ve kısa parça içeren hatlarda payı büyütmek yaygındır, çünkü artan parçalar tam boy olarak kullanılamaz.
Sık sorulan sorular
Dış çap mı iç çap mı girmeliyim?
Dış çapı girin, et kalınlığını da ayrıca yazın; araç iç çapı bu ikisinden türetir. Katalog değerleri genellikle dış çap üzerinden verildiği için bu yol yanlış çap kullanma riskini azaltır.
Doluluk oranını 1 bırakırsam ne olur?
Hat basınçlı ve tam dolu kabul edilir; akış kesiti iç hacme eşitlenir ve hidrolik yarıçap satırları listelenmez. Yerçekimli hatlarda gerçek doluluk oranını girmeniz gerekir.
Farklı çaplardaki hat parçalarını birlikte hesaplayabilir miyim?
Evet. Her çapı ayrı satır olarak ekleyin; et kalınlığı, doluluk ve stok boyu tüm satırlara uygulanır. Hidrolik yarıçap ile yüzey genişliği ilk satır için gösterilir, çünkü bunlar çapa özgü değerlerdir.
Boru kütlesi neden dolu hâlde verilmiyor?
Boş boru kütlesi ile akışkan kütlesi ayrı satırlarda verilir; ikisini toplamak dolu hattın yükünü verir. Ayrı gösterilmesinin nedeni askı hesabında boş ve dolu hâlin farklı senaryolar olmasıdır.
Bu araç fiyat veriyor mu?
Hayır — bu araç fiyat vermez. Çıktı yalnız miktardır: litre hacim, m³ malzeme, kg kütle, m² yüzey ve adet. Fiyat alanı bu aracın çıktı tipinde yapısal olarak bulunmaz.
Hazır kurgular
Sık rastlanan ölçülerle dolu açılan sayfalar — girdileri kendi işinize göre değiştirebilirsiniz.
İlgili hesap araçları
Aynı işin komşu kalemleri — hepsi ücretsiz ve miktar odaklı.
Bu araç bilgilendirme ve ön-hesap amaçlıdır; bir mühendislik/mimarlık hizmeti, projesi veya statik/ruhsat hesabı değildir. Sonuçlar genel kabul görmüş hesap yöntemlerine ve girdilerinize dayalı yaklaşık değerlerdir; hiçbir doğruluk veya uygunluk garantisi verilmez. Kesin proje, uygulama ve son doğrulama sorumluluğu kullanıcıya ya da ilgili meslek mensubuna aittir.