HESAP MERKEZİ · ÜCRETSİZ ARAÇ
Kırma (Kalça) Çatı Hesaplama — Mahya Boyu, Eğik Mahya ve Dört Yüzey
Kırma çatı — kalça çatı, hip çatı — beşikten iki kalemle ayrılır ve ikisi de sahada sürprize dönüşür. Birincisi mahyadır: kırma çatıda mahya binanın boyu kadar DEĞİLDİR. Eşit eğimli bir kalça çatıda mahya, uzun kenar ile kısa kenarın farkı kadardır; on altıya on metrelik bir binada altı metre, kareye yakın bir planda ise neredeyse hiç kalmaz — kare planda mahya tamamen kaybolur ve çatı piramide döner. İkincisi eğik mahyadır: köşeden mahya ucuna giden kalça merteğinin yatay izdüşümü bir kenar değil KÖŞEGENdir, bu yüzden normal mertekten daima uzundur ve dört adet gider. Bu iki ölçü bilinmeden ne kereste listesi ne de mahya kapama metresi doğru çıkar. Araç dört yüzeyi ayrı ayrı verir — uzun kenarlardaki iki yamuk ve kısa kenarlardaki iki kalça üçgeni — ve toplamı, parça alanlarının toplamıyla kendi kendini doğrular. Kesim kaybı da beşikten farklıdır: kalça hattı boyunca yapılan gönyeli kesimler firenin ana kaynağıdır. Bu araç ücretsizdir ve fiyat vermez; çıktı yalnız miktar, uzunluk, alan ve adettir. Hesap sonuçları ön hesaptır; kesin teklif uygulayıcıdan alınır.
Aracın yöntemi, saha notları ve sık sorulan sorular aşağıdaki başlıkların altında — ihtiyacınız olanı açın.
Mahya boyu nasıl hesaplanır?
Eşit eğimli bir kalça çatıda dört yüzey de aynı açıyla akar. Bu koşul mahyanın yerini tek bir sonuca zorlar: mahya uzun eksende durur ve iki ucundan içeri, kısa kenarın yarısı kadar çekilir. İki uçtan birer yarım kısa kenar çekildiğine göre mahya boyu, uzun kenar eksi kısa kenardır. On yediye on bir metrelik (saçak dahil) bir çatıda mahya tam altı metredir.
Buradan iki sınır çıkar. Uzun kenar kısa kenara eşitse mahya sıfırlanır ve çatı bir piramide döner; dört üçgen tek bir tepede buluşur. Kullanıcı kenarları ters girse bile sonuç değişmez, çünkü mahya daima uzun eksendedir — araç geometriyi düzeltir ve aynı çatıyı çözer.
Mahya yüksekliği ise beşikteki gibi hesaplanır: kısa kenarın yarısı ile eğim oranının çarpımı. Saçak dahil on bir metre genişliğinde ve %35 eğimde mahya, saçak kotunun 1,93 metre üstündedir. Kalça çatıda saçak dört kenarda da döndüğü için genişlik saçak payıyla birlikte alınır; bu, mahyayı beşiktekinden bir miktar yukarı taşır.
Eğik mahya (kalça merteği) neden daha uzun?
Normal mertek saçaktan mahyaya dik gider; yatay izdüşümü kısa kenarın yarısıdır. Kalça merteği ise köşeden mahya ucuna gider ve yatay izdüşümü bir kare köşegenidir: iki yönde de yarım kısa kenar kadar yol alır. Köşegen, kenarın kök iki katı olduğu için kalça merteği daha uzun bir yatay mesafeyi ve aynı düşey yükselmeyi birlikte kat eder.
Sayıyla: saçak dahil on bir metre genişlik ve %35 eğimde normal mertek 5,83 metre, kalça merteği 8,01 metredir. Aradaki fark iki metrenin üstündedir ve kereste stok boyu seçimini tamamen değiştirebilir. Dört köşede dört kalça merteği gittiği için toplam otuz iki metrenin üstünde bir kalem doğar.
Kalça merteği bir bileşke elemandır: hem yamuk hem üçgen yüzeyin merteklerini taşır ve kesiti buna göre boyutlandırılır. Bu bir statik karardır (TS EN 1995-1-1 kapsamı) ve bu aracın dışındadır; araç yalnız boyu, adedi ve toplam metreyi verir.
Dört yüzey, mertek sayımı ve fire
Kırma çatının yüzeyi tek bir dikdörtgen değildir: uzun kenarlarda iki yamuk, kısa kenarlarda iki üçgen vardır. Yamuğun plan alanı, uzun kenar ile mahya boyunun ortalamasının yarı genişlikle çarpımıdır; üçgeninki ise kısa kenar ile yarı genişliğin yarısıdır. Dördü toplanınca saçak dahil dikdörtgen plan alanına ulaşılır — araç toplamı bu şekilde doğrular, çünkü dört yüzey de aynı eğimde olduğu için toplam gerçek alan plan izdüşümünün eğim çarpanıyla büyütülmüş hâlidir.
Mertek sayımı beşikten farklıdır. Uzun kenarlar boyunca dizilen merteklerin yalnız mahya boyuna denk gelenleri tam boy gider; kalça bölgelerine denk gelenler köşeye doğru kısalır ve her biri farklı ölçüdedir. Araç ikisini ayrı sayar, kalça yüzeylerindeki mertekleri ayrıca verir ve kısalan elemanların boyunu tek bir sayıya indirmez — çünkü indirilemez, sahada tek tek ölçülür.
Fire beşikten yüksek tutulur. Eğik mahya boyunca her sıra gönyeli kesilir ve kesilen parçaların çoğu yeniden kullanılamaz. Varsayılan %10 orta bir değerdir; küçük ve çok köşeli planlarda artırmak yaygındır. Kar ve rüzgâr yükü ile kesit yeterliliği bu hesabın dışındadır: yük hesabı TS EN 1991-1-3 ve TS EN 1991-1-4, ahşap kesit ise TS EN 1995-1-1 ve TS 647 kapsamındadır. Çatı yüksekliğine ilişkin sınırlar için Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ile yerel imar yönetmeliği ve plan notları esastır.
Sahadan: kırma çatıda metraj nerede kayar?
Bu çatıda üç kalem sürekli yanlış çıkar: mahya boyu bina boyu sanılır, kalça merteği normal mertekle aynı sipariş edilir ve fire beşik çatıdaki oranla bırakılır. Aşağıdaki notlar reçete değildir; proje detayı ve uygulayıcı esastır.
Mahyayı bina boyu kadar sipariş edersem ne olur?
Fazladan mahya kapaması alırsınız ve gerçek ihtiyaç olan eğik mahya kapaması eksik kalır. On altıya on metrelik bir binada mahya altı metredir, ama dört eğik mahya toplamı otuz iki metreyi geçer — kapama metresinin büyük kısmı köşelerdedir.
Mahya kapama metresini araç ikisinin toplamı olarak ayrı bir kalemde verir.
Kalça merteği için hangi stok boyunu almalıyım?
Kalça merteği çatının en uzun ahşap elemanıdır; normal mertek için seçtiğiniz boy çoğu zaman yetmez. Boyu ayrı kalem olarak okuyup stok boyunu ona göre seçmek, sahada ek yapmaktan daha güvenlidir.
Ekli kalça merteği yapılabilirliği statik ve bağlantı detayına bağlıdır.
Fireyi neden beşikten yüksek tutuyorsunuz?
Eğik mahya boyunca kaplamanın her sırası gönyeli kesilir ve artan parçaların çoğu kullanılamaz. Küçük planlı ve çok köşeli çatılarda bu oran daha da yükselir.
Kırma çatı beşikten daha mı çok malzeme yer?
Aynı plan ve aynı eğimde toplam yüzey birbirine yakındır; fark alınlık duvarındadır. Kırma çatıda üçgen alınlık duvarı yoktur, buna karşılık kesim kaybı ve mahya kapama metresi artar.
Sık sorulan sorular
Kenarları eşit girersem ne olur?
Mahya boyu sıfır çıkar ve araç çatıyı piramit olarak işaretler. Bu doğru sonuçtur: kare planlı eşit eğimli bir kalça çatının mahyası yoktur, dört üçgen tek bir tepede buluşur.
Uzun kenarı hangi alana girmeliyim?
Fark etmez. Eşit eğimli kalça çatıda mahya daima uzun eksendedir; araç kenarları ters girseniz de geometriyi düzeltir ve aynı çatıyı çözer.
Eğik mahya boyunu neden normal mertekten uzun veriyor?
Çünkü yatay izdüşümü kenar değil köşegendir. Kalça merteği iki yönde birden yol alırken aynı düşey yüksekliğe çıkar; bu yüzden hem normal mertekten hem de beşik çatıdaki her elemandan uzundur.
Kısalan merteklerin boyunu neden vermiyor?
Kalça bölgesindeki her mertek farklı boydadır; tek bir sayıya indirilemez. Araç adetlerini verir, boyları sahada kalça merteğine göre tek tek ölçülür ya da imalat çiziminden alınır.
Bu araç fiyat veriyor mu?
Hayır — bu araç fiyat vermez. Çıktı yalnız miktar, uzunluk, alan ve adettir. Fiyat alanı bu aracın çıktı tipinde yapısal olarak bulunmaz.
Hazır kurgular
Sık rastlanan ölçülerle dolu açılan sayfalar — girdileri kendi işinize göre değiştirebilirsiniz.
İlgili hesap araçları
Aynı işin komşu kalemleri — hepsi ücretsiz ve miktar odaklı.
Bu araç bilgilendirme ve ön-hesap amaçlıdır; bir mühendislik/mimarlık hizmeti, projesi veya statik/ruhsat hesabı değildir. Sonuçlar genel kabul görmüş hesap yöntemlerine ve girdilerinize dayalı yaklaşık değerlerdir; hiçbir doğruluk veya uygunluk garantisi verilmez. Kesin proje, uygulama ve son doğrulama sorumluluğu kullanıcıya ya da ilgili meslek mensubuna aittir.