WhatsApp Fiyat Teklifi Bağlayıcı mı? Üç Satır Kuralı

İcap ile icaba davet arasındaki fark tek bir teste iner: karşı tarafın söyleyeceği tek bir evet sözleşmeyi kuruyor mu? Kuruyorsa ortada öneri vardır. Kurmuyor, yalnızca asıl teklifi davet ediyorsa icaba davet vardır. Türk Borçlar Kanunu madde 8/2 burada açık bir varsayım kurar: fiyatını göstererek mal sergilenmesi veya tarife, fiyat listesi ya da benzerlerinin gönderilmesi, aksi açıkça ve kolaylıkla anlaşılmadıkça öneri sayılır. Yani belirsizlik, teklifi göndereni değil alanı korur.

Mesajın hangi kanaldan geldiği bu mekanizmayı değiştirmez. Aynı kanunun 1. maddesine göre sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun açıklamalarıyla kurulur; 12. maddesine göre de kanunda aksi öngörülmedikçe geçerlilik hiçbir şekle bağlı değildir. WhatsApp, kâğıt ve e-posta arasında hukuki bir hiyerarşi yoktur.

Buna karşılık her rakam sözleşme kurmaz. Kanunun 2. maddesi gereği taraflar esaslı noktalarda uyuşmuşsa sözleşme kurulmuş sayılır; ne yapılacağı ve karşılığında ne ödeneceği hiç belirlenmemişse ortada henüz görüşme vardır. Bu değerlendirme somut olaya ve sözleşme tipine göre değişir. Bu bölüm hukuki tavsiye değildir; uyuşmazlıkta avukata ya da tüketici hakem heyetine danışılmalıdır.

Bağlayıcılıktan çıkış yolu kanunda yazılıdır ama bedavaya gelmez. Türk Borçlar Kanunu madde 8/1'e göre öneren, bağlı olmama hakkının saklı olduğunu açıkça belirtirse veya işin özelliğinden ya da durumun gereğinden bağlanma niyetinde olmadığı anlaşılırsa önerisi kendisini bağlamaz. Pratikte bu, mesaja düşülen kayıttır: bu bedel kaba ölçüye göre yaklaşıktır, kesin ölçü sonrası netleşecektir gibi. Kayıt yoksa varsayım tersine döner ve rakam, gönderenin aleyhine okunur.

Süre tarafı daha oynaktır. Türk Borçlar Kanunu madde 3-5, süre belirtilerek yapılan öneride önereni o sürenin sonuna kadar bağlı sayar. Süre yazılmamışsa ayrım iletişimin eşzamanlılığına kayar: doğrudan iletişim araçlarıyla hazır olanlar arasında yapılan öneri hemen kabul edilmezse öneren bağlılıktan kurtulur; hazır olmayanlar arasında ise makul yanıt süresi kadar bağlılık sürer.

Anlık mesajlaşmanın hangi kutuya düştüğü doktrinde net değildir; günlerce aralıklı yazışan iki taraf için hangi kuralın işleyeceği tartışmalıdır. Bu belirsizlik iki tarafça da kullanılabilir. Çözüm basittir: teklife açık bir geçerlilik tarihi yazdırmak tartışmayı baştan kapatır. Üç Satır Kuralı'nın süre satırı tam olarak bu boşluğu kapatmak için vardır.

Geçerlilik ile ispat ayrı şeylerdir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 199, elektronik ortamdaki verileri de belge sayar; ancak belge olmak kesin delil olmak demek değildir. Güvenli elektronik imza taşımayan yazışmalar tipik olarak delil başlangıcı işlevi görür. Aynı kanunun 202. maddesi uyarınca delil başlangıcı, işlemi muhtemel gösteren ve karşı tarafça verilmiş belgedir; varlığı, senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde tanık dinlenmesinin önünü açar.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 25 Kasım 2024 tarihli 2023/1984 esas ve 2024/4323 karar sayılı kararında taraflar arasındaki WhatsApp yazışmalarını bu çerçevede delil başlangıcı saymış, aksi yöndeki ilk derece kararını bozmuştur. Ekran görüntüsünün zayıf noktası ise içerik değil aidiyettir: kimin, hangi cihazdan yazdığı görüntünün kendisinden ispatlanamaz.

Karşı taraf mesajı yazmadığını ileri sürerse iş, cihaz ve hat üzerinden yapılacak teknik incelemeye döner. Delilin nasıl elde edildiği de belirleyicidir: Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 189/2, hukuka aykırı biçimde elde edilmiş delillerin bir vakıanın ispatında dikkate alınamayacağını söyler. Pratik sonuç: yazışmanın tarafı siz olun; başkasının telefonundan alınan görüntüye yaslanmak sonuç doğurmayabilir.

Sezgiye aykırı olan şu: iyi bir usta balkonu ölçtükten sonra sistemi en geniş değil, en dar okumaya göre üretir. Kaba ölçü boşluğun tek bir yerinden alınır. İmalat ölçüsü aynı boşluğu birden çok noktadan okur: iki uçtan ve ortadan ayrı ayrı. Bina hiçbir zaman kusursuz dikdörtgen değildir; duvar içeri kaçar, döşeme kotu değişir, korkuluk şakule oturmaz. Üç okuma birbirini tutmadığında kalan boşluk ek profil, kapama ya da farklı bir taşıyıcı çözümüyle karşılanır.

Denetim yöntemi basittir. Ustaya tek soru sorun: eni kaç noktadan, yüksekliği kaç noktadan okudunuz, değerler birbirini tutuyor mu? Cevap tek yuvarlak sayıysa elinizdeki bedel bir tahmindir; imalat ölçüsünde yuvarlama yapılmaz. Bilmemenin bedeli iki yönlüdür: fark ya montaj günü kapama profili, tesviye veya ek taşıyıcı kalemi olarak faturaya girer ya da hiç kapatılmaz, yukarıda açıklık kalır.

Doğru hamle ölçü tutanağını yazıya geçirtmektir: alınan değerler ve farkın hangi parçayla kapatılacağı tek mesajda özetlenip onaylanır. Bu ölçü anlatımı, ürünü satan firmaların uygulama sayfalarından yalnızca yöntem düzeyinde alınmıştır; aynı sayfalardaki sayısal montaj kuralları ve performans iddiaları buraya taşınmamıştır.

Bu işte tek bir metrekare fiyatı yoktur; kaynağı, tarihi ve kapsamı belli, bize ait olmayan bir piyasa verisi bulunmadığı için burada hiçbir rakam yazılmayacak. Şikâyet sitelerinde dolaşan tekil tutarlar tek kişinin beyanıdır, piyasa aralığı değildir. Fiyatı hareket ettiren kalemler ise sayılabilir: boşluğun geometrik düzgünlüğü, kat yüksekliği ve erişim zorluğu, korkuluk ile alın kirişinin imalatı taşıyıp taşımadığı, açılır kanat sayısı ve açılım yönü, camın kalınlık ve işlem sınıfı, profil sistemi ile yüzey kaplaması, sızdırmazlık ve su tahliyesi detayı, eski sistemin sökümü ve moloz çıkarımı, montaj mevsimi.

Üç Satır Kuralı bu kalemleri üç başlıkta denetler. Ölçü satırı: bedel kaba ölçüye mi, yerinde alınan imalat ölçüsüne mi dayanıyor? Kapsam satırı: dâhil olan ve olmayan kalemler ayrı ayrı yazılmış mı, vergi durumu belirtilmiş mi? Süre satırı: teklif hangi tarihe kadar geçerli ve fiyat hangi koşulda değişir? Fiyat Etiketi Yönetmeliği perakende satışa arz edilen mallarda fiyatın vergiler dâhil gösterilmesini aradığından, vergi durumunu yazdırmak makul bir taleptir. Bu üç satır yazılıysa mesaj artık yazışma değil, tarafların üzerinde uzlaştığı bir metindir.