Perde İçin Kaç Metre Kumaş Gider? «Kumaş Yönü»

Perde pencerenin önüne değil, rayın boyunca asılır; ray ise genellikle pencereden geniş takılır. Bu yüzden metrajın girdisi pencere eni değil ray boyudur. Örnekte 3,60 metrelik ray, 2 kat pile katsayısıyla 7,20 metrelik toplanmış genişlik istiyor. Üstüne kanat başına iki yan pay eklendiğinde iki kanatlı bir perdede bitmiş kumaş genişliği 7,36 metre, kanat başına 368 santim çıkıyor.

Pile katsayısı burada bir süs değil, perdenin nasıl durduğunu belirleyen sayıdır: katsayı büyüdükçe kumaş sıklaşır, kıvrımlar derinleşir. Aynı perde 2,5 kat pileyle çalışıldığında bitmiş genişlik 9,16 metreye, kumaş metrajı 7,73 metreden 9,62 metreye çıkıyor. Yani ray ve boy hiç değişmeden yalnız bir tercihle metraj büyüyor. Teklifte pile katsayısının yazılı olması bu yüzden gerekir; yazılmadığında iki teklif arasındaki fark kumaş kalitesi sanılır. Kanat sayısı da aynı yerden beslenir: toplanmış genişlik kanatlara bölünür, tek kanatta aynı genişlik tek parçada toplanır ve yan pay sayısı azalır.

Perdelik kumaş iki türlü kullanılır. Boydan kumaşta topun eni perdenin boyu olur: kumaş yatay serilir, düşey ek dikişi çıkmaz ve gereken metre doğrudan bitmiş genişliğe eşittir. En-boy kumaşta ise her en bir perde boyu tüketir; enler yan yana dikilerek genişlik kurulur. İki yol aynı pencereyi çözer ama aynı sayıyı vermez, çünkü biri genişliği, diğeri boyu satın alır.

Örnekteki perde 300 santim enli boydan kumaşta 7,73 metre ediyor. Aynı perde 150 santim enli kumaşla çalışıldığında ek dikişi payı düştükten sonra kullanılabilir en 147 santime iniyor, 6 en gerekiyor ve her en 2,87 metrelik kesim boyunu tüketiyor: metraj 18,08 metre. Ray, boy, pile ve kanat sayısı hiç değişmedi. Fark yalnız kumaşın hangi yönde kullanıldığından doğuyor ve iki teklif ancak bu satır yazılıysa karşılaştırılabilir. Araç seçilmeyen yolu da gösteriyor: aynı 300 santim enli kumaş en-boy kullanılsaydı 3 en × 2,87 metre, yani 9,04 metre gerekirdi.

Boydan kumaş her perdede kullanılamaz, çünkü topun eni perdenin boyunu karşılamak zorundadır. Karşılaştırılan sayı bitmiş boy değil kesim boyudur: örnekte 2,60 metrelik perdeye 12 santim üst ve 15 santim alt pay eklenince kesim boyu 2,87 metre oluyor. 300 santim enli kumaş bunu karşılıyor. 150 santim enli kumaşta ise araç hesabı yapmıyor ve kumaş eninin yetmediğini bildiriyor.

Uyarının anlamı şudur: o kumaş bu perdede yalnız en-boy yönünde kullanılabilir. Karar üç yerden birine dokunmayı gerektirir; kumaş enini büyütmek, payları küçültmek ya da yönü değiştirmek. Alt pay burada özellikle önemlidir, çünkü bir bölümü yıkama sonrası boyutsal değişim için bırakılır ve azaltılması ileride perdenin kısalması anlamına gelebilir. Bu yüzden sınır aşıldığında ilk bakılacak yer pay değerleri değil, kumaş seçimidir. Karşılaştırma satırı bu durumda sıfır yazıyor ve gerekçesini birlikte veriyor: bu kumaş eni kesim boyuna yetmez. Yani araç sessizce yaklaşık bir sayı üretmiyor.

Desenli kumaşta parçalar rastgele kesilemez; desenin yan yana ve alt alta tutması için ölçüler desen tekrarının tam katına yuvarlanır. Bu yuvarlama iki yerde birden çalışır. En-boy kumaşta kesim boyu büyür: örnekte 64 santimlik raportla 2,87 metrelik kesim boyu 3,20 metreye çıkıyor ve metraj 18,08 metreden 20,16 metreye geliyor. Altı en birden uzadığı için fark tek adımda oluşuyor.

Boydan kumaşta ise yuvarlama kanat genişliğinde görünür: kanat başına 3,68 metre olan bitmiş genişlik 3,84 metreye çıkıyor ve metraj 7,73 metreden 8,06 metreye geliyor. İki durumda da artış bir yüzde değil, bir kat farkıdır; raport büyüdükçe sıçrama büyür, küçük raportlarda ise fark kaybolur. Teklifte desen tekrarının kaç santim olduğu yazılmalıdır, çünkü aynı kumaşın desenli ve desensiz hâli aynı pencereye farklı metre ile girer. Örnekte 64 santimlik raport en-boy kumaşta metrajı 2,08 metre, boydan kumaşta 0,33 metre büyütüyor; aynı desen iki yönde farklı bedel istiyor.

Perde işi tek kalem değildir. Tül genelde perdeden daha seyrek toplanır: örnekte 2,2 kat tül pilesiyle 8,48 metre tül çıkıyor. Pile şeridi bitmiş genişliğin tamamına dikildiği için perde ve tülün toplamına bağlanıyor ve 15,28 metre ediyor. Kanca 10 santim aralıkla 74 adet, ray ise 3,60 metre. Bu kalemlerin hiçbiri kumaş metresinden türetilemez; her biri kendi ölçüsünden çıkar.

Aralarındaki bağ da tek yönlü değildir. Pile katsayısı büyütüldüğünde yalnız kumaş değil, pile şeridi ve kanca sayısı da büyür: 2,5 kat pilede şerit 17,08 metreye, kanca 92 adede çıkıyor. Bu yüzden teklifte tek bir metre yazıp gerisini kapsam içinde saymak eksik kalır. Kalemler ayrı satırlarda yazıldığında hem karşılaştırma mümkün olur hem de sonradan yapılan bir tercih değişikliğinin hangi satırları hareket ettirdiği görünür. Örnekte tül 8,48 metrede sabit kalıyor, çünkü tülün pile katsayısı ayrı bir alandır ve perdeninkiyle birlikte değişmez.

Aranacak satırlar şunlar: ray boyu ve perde boyu ayrı ayrı, pile katsayısı, kanat sayısı, kumaşın kullanım yönü ve top eni, üst ile alt pay, kanat başına yan pay, ek dikişi payı ve en sayısı, desen tekrarı, kesim boyu, bitmiş kumaş genişliği, fire oranı, tül metresi ve tül pile katsayısı, pile şeridi, kanca adedi, ray metresi. Kumaş yönünün yazılmaması en sık karşılaşılan eksiktir.

Kaba çizgi elde de çıkar: ray boyunu pile katsayısıyla çarpın, yan payları ekleyip bitmiş genişliği bulun, perde boyuna üst ve alt payı ekleyip kesim boyunu çıkarın, sonra kumaşın enine bakıp hangi yönde çalışılacağına karar verin. nonform.ai üretilebilir tasarım platformunun perde metrajı aracı bu adımları sırayla tutar; seçilen yolu hesaplar, seçilmeyen yolu karşılaştırma satırı olarak gösterir ve tül, pile şeridi, kanca ile ray kalemlerini ayrı verir. Dönen çıktı bir ön-metrajdır: miktar verir, kumaşın kullanım yerine uygunluğu hakkında bir sonuç bildirmez.