İç Kapı Ölçüsü Nasıl Alınır? «Kaba Boşluk»

Örnek kurguda kaba boşluk 90 × 210 santimetre. Kasa, boşluğa köpük ve ayar payı bırakılarak yerleşiyor: her yanda 10 milimetre montaj payı düşülünce kasa dış genişliği 88 santimetre oluyor. Kasanın görünen yan kalınlığı 45 milimetre olduğunda kasa iç açıklığı 79 santimetreye iniyor. Kanat bu açıklığa fuga payıyla giriyor ve 78,4 santimetre çıkıyor.

Son adım en çok atlanandır. Kanat 90 derece açıldığında duvara yaslanmaz, kendi kalınlığı kadar açıklığın içinde kalır. 42 milimetrelik kanatta net geçiş bu yüzden kasa iç ölçüsünden 4,2 santimetre daha dar, yani 74,8 santimetre oluyor. Ticari addan geçiş genişliğine kadar toplam kayıp 15,2 santimetre. Eşya taşınması, tekerlekli sandalye ya da sedye söz konusu olduğunda karşılaştırılması gereken sayı budur, kapının adı değil.

Kanat genişliğiyle net geçişi karıştırmak da yaygın bir hatadır. Örnekte kanat 78,4 santimetre, net geçiş 74,8 santimetre; aradaki 3,6 santimetre kanadın açıkken kapladığı yerdir. Kanat kalınlığı 55 milimetreye çıkarıldığında net geçiş 73,5 santimetreye iniyor, oysa kanat genişliği değişmiyor. Yani kalın kanat seçmek geçişi daraltan bir karardır.

Zincir tersine de çalışır. Aynı kurguda kaba boşluk 100 santimetreye çıkarıldığında net geçiş 84,8 santimetre oluyor; girilen 90 santimetrelik karşılaştırma değerinin hâlâ altında. Bandı yakalamak için kaba boşluğun 105,2 santimetreye çıkması gerekiyor: o noktada net geçiş tam 90,0 santimetre ölçülüyor ve bandın altında kalan kapı sayısı sıfıra iniyor.

Ara ayarlar da ölçülebilir ama küçüktür. Kasa eni 45 milimetreden 30 milimetreye indirildiğinde net geçiş 74,8'den 77,8 santimetreye çıkıyor; 60 milimetrelik kasada 71,8'e düşüyor. Montaj payı 20 milimetreye çıkarıldığında geçiş 72,8 santimetreye iniyor. Çift kanada geçmek ise ters etki yapıyor: aynı 90 santimetrelik boşlukta iki kanat kullanıldığında tek kanadın açtığı geçiş 34,85 santimetreye düşüyor.

Bu sayıların toplamı bir sonuç veriyor: geçiş genişliği kaba boşluk kararıyla belirlenir, sonradan ayarla kurtarılmaz. Kasa enini üç santimetre inceltmek üç santimetre kazandırıyor; boşluğu on beş santimetre büyütmek on beş santimetre kazandırıyor. Bu yüzden ulaşılabilirlik gereği olan bir kapıda karar kaba inşaat aşamasında verilir. Ulaşılabilirlik gerekleri TS 9111 kapsamındadır; araç bir sayı önermez, girdiğiniz karşılaştırma değerinin altında mı üstünde mi kalındığını söyler.

Kasa genişliği kapının değil duvarın ölçüsüdür: kaba duvar kalınlığına iki yüzün bitmiş kaplama kalınlığı eklenir. Örnekte 150 milimetrelik kaba duvar ve iki yüzde 15 milimetre kaplama, 180 milimetrelik kasa genişliği veriyor. Aynı kapı 200 milimetrelik bir duvara takılacaksa kasa genişliği 230 milimetreye çıkıyor; kapının hiçbir başka ölçüsü değişmiyor.

Bu satırın atlanması sahada geri dönüşü olmayan bir hataya dönüşür. Dar gelen kasa duvarın yüzeyiyle hizalanmaz ve aradaki fark pervazla kapatılamaz; pervaz kasanın üstüne biner, duvarın kalınlığını tamamlamaz. Kaplama kalınlığının da kaba sıva ile bitmiş yüzey arasındaki fark olduğunu belirtmek gerekir: alçı, sıva ve boya toplamı ölçülmeden kasa siparişi verilmemelidir.

Kasa genişliğinin geçiş genişliğiyle ilgisi olmadığını da not etmek gerekir. Duvar 150 milimetreden 200 milimetreye çıkarıldığında kasa genişliği 180'den 230 milimetreye gidiyor, ama net geçiş 74,8 santimetrede kalıyor; kasa profili metrajı, pervaz metrajı ve menteşe adedi de değişmiyor. Yani kasa genişliği bir duvar sorusudur, bir kapı sorusu değil. Teklifte kapının adının yanında ayrı bir satır olarak yazılması bu yüzden gerekir.

Pervaz metrajı tek yüz sayıldığında yarıya iner. Örnek tek kapıda çift yüz pervaz 10,68 metre, tek yüz pervaz 5,34 metre çıkıyor. Parçaların boyu da kasadan büyüktür: dikey pervazlar kasa boyundan pervaz genişliği kadar uzun, yatay pervaz iki pervaz genişliği kadar uzun kesilir. Gönye kesiminde çubuk üstünde kalan üçgen artık ayrı bir kalemdir; örnekte çift yüzde 0,42, tek yüzde 0,21 metre.

Ölçek büyüdükçe fark büyüyor. Beş kapılı bir dairede, üçü 90 ve ikisi 80 santimetrelik kaba boşlukta, kasa profili 25,10 metre, pervaz 53,00 metre çıkıyor; 2,4 metrelik stok boyuyla bu 13 kasa ve 25 pervaz çubuğu demek. Aynı koşumda beş kapının beşi de girilen 90 santimetrelik karşılaştırma değerinin altında kalıyor: 80 santimetrelik boşluklar 64,8 santimetre geçiş veriyor. Pervazın tek yüz sayıldığı bir teklif bu dairede 25 çubukluk bir kalemi sessizce yarıya indirir; fark tek kapıda beş metre, beş kapıda yirmi altı metredir ve ancak montaj günü ortaya çıkar.

Menteşe adedi kanadın ağırlığına bağlıdır ve eşik üretici föyünden okunur. Örnekte kanat yüzeyi 1,59 metrekare; 18 kilogram/metrekare yüzey ağırlığında kanat 28,68 kilogram geliyor ve girilen 40 kilogramlık eşiğin altında kaldığı için iki menteşeyle kapanıyor. Aynı ölçüdeki kanat masif bir gövdeyle 30 kilogram/metrekareye çıktığında 47,79 kilograma ulaşıyor ve üçüncü menteşe gerekiyor. Kanadın ölçüsü hiç değişmeden donanım listesi değişiyor.

Çift kanat kurgusu listeyi bir kez daha büyütüyor. Aynı 90 santimetrelik boşlukta iki kanat kullanıldığında menteşe 2'den 4'e çıkıyor ve sabit kanada üst ile alt olmak üzere 2 sürgü ekleniyor; kilit takımı ise birim başına bir tane kalıyor. Montaj kalemleri de ölçüden türüyor: 5,06 metrelik kasa çevresi için 1 tüp montaj köpüğü ve kasa gönyesini ayarlayan 6 takoz çıkıyor. Takozların sayısı bir tercih değildir; her dikeyde iki, üst kasada iki nokta gerekir, çünkü kasa gönyesi bunlarla ayarlanır. Bu satırlar küçük görünür ama teklifte yoksa sahada eksik çıkar.

Aranacak satırlar şunlar: kaba boşluk ölçüleri, kaba duvar kalınlığı, iki yüzdeki bitmiş kaplama kalınlığı, kasa eni ve genişliği, montaj payı, fuga ve alt boşluk, kanat kalınlığı ve yüzey ağırlığı, kanat sayısı, pervaz genişliği ile tek mi çift yüz olduğu, stok boyu. Yanına iki kontrol satırı gerekir: en dar net geçiş ve karşılaştırma bandının altında kalan kapı sayısı.

Ölçü zamanlaması da bir karardır. Kaba boşluk sıva ve zemin kaplaması yapılmadan önce ölçülürse kasa genişliği eksik çıkar; bu yüzden bitmiş kaplama kalınlıkları ölçüye eklenerek yazılır. Örnek kurguda montaj köpüğü 5,06 metrelik kasa çevresi için 1 tüp, kasa gönyesini ayarlayan takoz 6 adet çıkıyor. nonform.ai üretilebilir tasarım platformunun iç kapı aracı zinciri baştan sona tutar: kaba boşluktan kasaya, kanattan net geçişe iner, kasa ve pervaz kesim planını stok boyundan çıkarır, menteşe adedini kanat ağırlığı eşiğinden belirler. Dönen çıktı bir ön-metrajdır; imalat öncesi bir boşluğun yerinde ölçülmesi gerekir.