Cam balkonda karar camın markasında değil, «Dört Cam Sorusu»nun 4 basamağında verilir: hangi cam türü, kaç mm, hangi standarda göre işlendiği ve belgesi, mekanizmaya binen yük. Kamu şartnamesi balkon camlamasında tek camın temperli olmasını ister; kalınlık için tek bir mm değeri yazmaz. Doğru talep mm değil, sözleşmeye yazılan satırdır.
Rüzgârlı bir gecede camın bombelendiğini ilk kez gören insanın aklına takılan cümle hep aynıdır: bu cam kaç mm? Aynı soruyu bir başkası daha sert bir yerden sorar — hiçbir darbe almamış bir panel kendiliğinden dağıldıktan sonra. İki soru da tek yere çıkar: masada camın adı söylendi mi, yoksa yalnız «temperli» denip geçildi mi? Teklifte çoğu zaman tek satır vardır: cam balkon, metrekare üzerinden. O satırın altında birbirine bağlı dört karar — bu yazının «Dört Cam Sorusu» dediği sıra — durur ve dördü de camın kendisine aittir. Dördü de teklife yazıldığında toplam bir satır uzar; yazılmadığında yıllar sonra bir tartışma açar. Kimsenin sakladığı bir şey yok; sorulmadığı için söylenmeyen bir şey var.
Cam balkonda hangi cam kullanılır, şartname ne diyor?
Cam balkonu adıyla düzenleyen resmî metin taze: Yapı İşleri İnşaat, Makine ve Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamelerine Dair Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ, eski cam işleri bölümünü yürürlükten kaldırıp yerine «16. Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri İşleri Genel Teknik Şartnamesi»ni koydu (18/08/2024 tarihli, 32636 sayılı Resmî Gazete). Katlanır-kayar sistemi düzenleyen 16.5.1.2 maddesi şunu yazar: «Kullanılacak tek camlar temperli olmalıdır. Çift camlar hem iç hem de dışta kullanılan camlar temperli olmalıdır.»
Sürme sistemin karşılığı 16.5.2.2 maddesindedir: tek camda aynı hükmü kurar, çift camda iç camı «temperli veya lamine», dış camı «temperlenebilir hat dışı kaplamalı veya hat dışı standart kaplamalı» sayar. Yani sistem değişince camın adı da değişebilir; «cam balkon» tek bir ürün değil, «16.5. Camlama Sistemleri» başlığı altında iki ayrı şartname bölümüdür.
Kapsamı olduğu gibi söylemek gerekir: bu şartname kamu yapı işleri sözleşmelerinin genel teknik şartnamesidir. Evine cam balkon yaptıran özel bir tüketici için kendiliğinden uygulanmaz; sözleşmeye atıf yapıldığında bağlayıcı hâle gelir. Asıl hamle de burada: mm istemek yerine bu atfı sözleşmeye yazdırmak.
«Dört Cam Sorusu» nedir, hangi sırayla sorulur?
Masada sorulacak dört soru vardır ve sırası sabittir. «Dört Cam Sorusu» şudur: ① hangi cam türü — tek cam mı, yalıtım camı ünitesi mi; temperli mi lamine mi? ② kaç mm? ③ hangi standarda göre işlem gördü ve bunu gösteren belge ya da damga var mı? ④ bu cam, sistemin mekanizmasına ne kadar yük bindiriyor?
Sıra süs değil. Türü bilmeden kalınlık konuşulmaz, çünkü tek camla yalıtım camı ünitesi aynı kanatta aynı şeyi ifade etmez. Kalınlığı bilmeden belge istenmez, çünkü uygunluk beyanı ürünün kendisine bağlıdır. Belgeyi görmeden mekanizma konuşulmaz, çünkü mekanizmanın taşıdığı şey camın ağırlığıdır. Dördüncü soruyu atlayan teklif ilk yıl sorunsuz görünür; kanat ağırlığının bedeli rayda ve tekerlekte, yıllar içinde ödenir.
Dört soruyu ezberlemek gerekmez; teklife dört satır olarak yazdırmak yeter. Aşağıdaki tablo «Dört Cam Sorusu»nu satır satır açar: her basamağın masadaki hâli, dayanağı ve cevapsız kaldığında ne olduğu yan yana durur. Sözleşmeye giren şey soru değil, gelen cevaptır.
| Basamak (sıra sabittir) | Masada nasıl sorulur | Dayanağı | Cevap gelmezse ne olur |
|---|---|---|---|
| ① Hangi cam türü? | «Tek cam mı, yalıtım camı ünitesi mi; temperli mi, lamine mi?» | Genel Teknik Şartname 16.5.1.2 ve 16.5.2.2: balkon camlamasında kullanılacak tek camlar temperli olmalıdır | «Cam balkon» satırı hangi camı kapsadığını göstermez; sonradan çıkan fark ek bedel tartışmasına döner |
| ② Kaç mm? | «Bu kalınlık neye göre seçildi: kanat ölçüsü mü, balkon yüksekliği mi?» | Şartnamenin balkon bölümlerinde cam kalınlığı için mm değeri yoktur; oradaki mm'ler derz boşluğu ve vida aralığı ölçüleridir | Kalınlık bir hesap değil alışkanlık olur; rüzgârda bombelenme şikâyeti çoğunlukla buradan doğar |
| ③ Hangi standarda göre işlendi, belgesi var mı? | «Temperli için TS EN 12150-2, lamine için TS EN ISO 12543-2 uygunluğu beyan ediliyor mu?» | Aynı şartnamenin 16.5.1.5 ve 16.5.2.5 maddelerinde balkon camlaması için sayılan standart listesi | Camın kenarındaki damga hiç okunmaz; uyuşmazlıkta neyin teslim edildiği tartışma konusu olur |
| ④ Mekanizmaya ne kadar yük biniyor? | «Bu kanat ağırlığında ray, tekerlek ve menteşe hangi sınıfta?» | Çift camlı kanat bir yalıtım camı ünitesidir; kalınlık ve ağırlık profil kesitini ve mekanizma sınıfını belirler | Sistem ilk yıl sorunsuz çalışır; çökme ve kanatlar arasında açıklık şikâyetleri yıllar sonra görünür |
Kaç mm sorusunun cevabı neden kuralda yok?
Şartnamenin balkon camlaması bölümlerinde cam kalınlığı için tek bir mm değeri yoktur. Oradaki mm'ler camın değil başka şeylerin ölçüsüdür — katlanır balkon camlaması ile duvar arasında bırakılacak derz boşluğu için 16.5.1.3 maddesi «hiçbir zaman 5 mm'nin altında olmamalıdır» der. Bu kalınlık değil, montaj hükmüdür.
Susmak beceriksizlik değil, tercih. Aynı şartname döner cam kapıda 16.1.6.3.3.1 maddesiyle «en az 6 mm renksiz temperli ya da en az 4+4 (0,76 mm PVB) renksiz lamine cam» der; otomatik kayar cam kapıda 16.1.6.1.3 maddesinde aynı ölçüyü tekrarlar. Yani aynı metin, gerektiğinde mm yazıyor. Kapı hükmü balkona aktarılmaz; ama balkondaki sessizliğin anlamı buradan görülür.
Mevzuatın düzenlediği şey kalınlık değil davranış. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği madde 38, üçüncü fıkra (03/07/2017 tarihli, 30113 sayılı Resmî Gazete) korkuluklar için «kırılmaz veya kırıldığında dağılmayan malzemeden» yapılma ölçütü koyar. Bu fıkra korkuluk içindir; rüzgâr kesici bir cam balkon paneli korkuluk değildir. Yönetmelik 2026'da iki kez değişti (14/01/2026 tarihli, 33137 sayılı ve 01/07/2026 tarihli, 33297 sayılı Resmî Gazete); ikisi de bu maddeye dokunmadı.
Camın bedelini ne belirler?
Camın bedelini belirleyen kalemler sır değil, sadece teklifte ayrı satır olarak görünmezler. Sırasıyla: cam tipi (tek cam mı, yalıtım camı ünitesi mi), kanat ölçüsü ve balkonun yüksekliği, sistem tipi (katlanır-kayar mı, sürme mi), profil kesiti ile mekanizma sınıfı, montajdaki derz ve sızdırmazlık işçiliği, bir de köşe dönüşü olup olmaması.
Bu kalemler birbirinden bağımsız değil. Tek camlı sistemde kanat tek plakadır; çift camlı sistemde kanat bir yalıtım camı ünitesine döner, kalınlık ve ağırlık artar, profil kesiti büyür, ray ile tekerlek daha ağır bir sınıfa geçer. Montaj tarafında iş camla bitmez: şartname her iki balkon bölümünde de (16.5.1.2 ve 16.5.2.2) camların «basit silikonla değil poliüretan esaslı elastik yapıştırıcılarla» yapıştırılmasını ister.
Aşağıdaki «Karşı tarafın cevabı» tablosu, bu kalemleri sorduğunuzda karşınıza en sık çıkan dört cümleyi ve her birinin gerçekten haklı olduğu yeri gösterir. Üretici ve bayi kaynaklarını okurken ayrımı koruyun: mekanizma açıklaması işinize yarar, performans iddiası teklif karşılaştırmasında delil sayılmaz.
| Karşı tarafın cümlesi | Ne demek istiyor | Haklı olduğu yer | Sizin karşılığınız |
|---|---|---|---|
| «Hepsi temperli zaten, fark etmez.» | Cam türü sorusunu kapatmak istiyor. | Doğru: balkon camlamasında tek cam yaygın olarak temperlidir ve şartname de tek cam için temperliyi yazar. Bu cümle çoğu işte gerçeği anlatır. | Öyleyse yazmanın da bir sakıncası yok. Teklife «tek cam temperli» satırını, çift cam seçildiyse iç ve dış camın ne olduğunu ayrı ayrı ekletin. |
| «Kalınlığı biz biliriz, sahada oturmuş bir ölçüdür.» | Kalınlığı tecrübeyle seçiyorum. | Doğru: şartname balkon camlaması için mm yazmaz, boşluğu saha tecrübesi doldurur ve o tecrübe gerçekten bilgi taşır. | Tecrübeyi reddetmeyin, gerekçesini isteyin: hangi kanat ölçüsü ve hangi yükseklik için bu kalınlık seçildi? Cevap teklifin üstünde yazılı kalsın. |
| «Sertifikası var, merak etmeyin.» | Belge var ama kâğıdı bende değil. | Doğru: uygunluk beyanı camı üreten tarafta durur; montajı yapan ekibin dosyayı yanında taşımaması olağandır. | Belgeyi kâğıt olarak değil, numara olarak isteyin: teklifte hangi standarda uygunluk beyan edildiği yazsın, teslimde camın kenarındaki damga okunsun. |
| «Isıcam alırsanız hiç terlemez.» | Çift cam meseleyi tamamen bitirir. | Doğru: yalıtım camı ünitesi iç yüzey sıcaklığını değiştirdiği için yoğuşma davranışını gerçekten etkiler; bu bir satış cümlesi değil, fizik. | «Hiç» kelimesini not edin: şartname katlanır sistem profilinden camlardaki terlemeden kaynaklanan suyun tahliyesini ister. Bu yazı camın kendisini seçtirir; terlemenin adresinin camda mı havada mı olduğu ayrı bir teşhis konusudur. |
Ustanın gözü: cam elinize geçmeden neyi görebilirsiniz?
Cam gelmeden görülebilecek şey standardın numarasıdır; kenardaki damga ancak teslimde okunur. Bir de geri dönülmez bir nitelik var: şartname temperli cam için «temperleme işleminden sonra cam panolara herhangi bir kesim, delik delme, kenar ve yüzey işleme yapılamaz» der (16.1.6.2.3.1). Yani ölçü hatası düzeltilmez, pano yeniden üretilir.
Montaj gününde bakılacak yer hava. Şartname silikon ve mastik için «uygulanacak yüzey kuru, tozsuz ve yağdan arınmış olacak ve yağışlı, aşırı rutubetli, -5 oC' den soğuk havalarda uygulanmamalıdır» der (16.5.1.3.1 ve 16.5.2.3.1). Yağmurda kapatılan derz, rüzgâr sesi olarak geri gelir.
«Dört Cam Sorusu»nun üçüncü basamağını iki kez sorduracak bir ayrıntı: sürme sistemde dış cam kaplamalı seçilebiliyor ve şartname, «Hat Üstü Reflektif Güneş Kontrol Camı» başlığı altında, «Isıl kırılma riski nedeniyle temperli olarak kullanılmalıdır» der (16.3.2.2). Bu cümle balkon bölümünde değil, cam işleri bölümündedir.
Kural nerede kırılır: bu şartname kamu işleri içindir, özel bir konut işinde sözleşmeye yazılmadıkça kendiliğinden bağlamaz. Panelin altında düşme riski yoksa lamine tartışması zayıflar. Doğru seçilmiş cam da yanlış takılmış rayı kurtarmaz.
İlgili rehberler
- sistem kararı camdan önce nasıl verilir
- yoğuşmanın adresi camda mı, havada mı
- ruhsat dışı olması komşu iznini de kaldırır mı
- Giyotin Cam Kışın Isı Yalıtımı Yapar mı? Kapatmak ile Isıtmak Arasındaki Fark
- Giyotin Cam Nerede Uygun Değildir? Dürüst Sınırlar Listesi
- Giyotin Cam Firmasına Sorulacak Sorular: Yedi Soru Tutanağı
Sık sorulanlar
Cam balkonda temperli cam yasal zorunluluk mu?
Özel konutta böyle bir yönetmelik hükmü yok; zorunluluk kamu tarafındadır. «16. Kapı, Pencere ve Camlama Sistemleri İşleri Genel Teknik Şartnamesi» (18/08/2024 tarihli, 32636 sayılı Resmî Gazete) 16.5.1.2 ve 16.5.2.2 maddelerinde balkon camlamasında kullanılacak tek camların temperli olmasını ister. Bu metin kamu yapı işleri sözleşmelerinin genel teknik şartnamesidir; evinizdeki işe kendiliğinden uygulanmaz, sözleşmede ona atıf yapıldığında bağlar. «Dört Cam Sorusu»nun birinci basamağı tam da bunu kâğıda geçirmek içindir: teklifte hangi camın kullanılacağı adıyla yazsın. Adı yazmayan satır bir taahhüt değildir.
Temperli mi lamine mi, hangisi daha güvenli?
Tek kelimeyle cevaplanmaz, çünkü ikisi farklı biçimde kırılır. Aynı Genel Teknik Şartname (18/08/2024 tarihli, 32636 sayılı Resmî Gazete) temperli camı «kırıldığı zaman zar büyüklüğünde parçalara ayrılarak yaralanma riskini azalttığı için emniyet camı» diye tanımlar ve düzcama göre darbelere karşı «en az 3 en çok 5 kat» dayanıklı olduğunu yazar (16.1.6.2.2). Lamine için ise 16.3.2.2 maddesinde ölçüt farklıdır: «Emniyet ve güvenlik ihtiyacı ile birlikte dışarı düşme riski varsa» lamine seçilir, çünkü «kırılma halinde parçalar yerinde kalarak yaralanma risklerini engeller». Bu cümle pencerelerde kullanılan yalıtım camının iç camı için yazılmıştır; balkona hüküm olarak değil, ölçüt olarak taşınır. Soru «hangisi güçlü» değil, «kırıldığında ne olsun»dur.
Cam balkonda kaç mm cam kullanılır?
Şartnamenin balkon camlaması bölümlerinde kalınlık için tek bir mm değeri yoktur; oradaki mm'ler derz boşluğu ve vida aralığı gibi montaj ölçüleridir. Aynı metin kapıda mm veriyor: döner cam kapı için 16.1.6.3.3.1, otomatik kayar cam kapı için 16.1.6.1.3 maddesi «en az 6 mm renksiz temperli ya da en az 4+4 (0,76 mm PVB) renksiz lamine cam» der (18/08/2024 tarihli, 32636 sayılı Resmî Gazete). Bunlar kapı hükmüdür, balkona aktarılmaz. «Dört Cam Sorusu»nun ikinci basamağında istenecek şey bir sayı değil, o sayının gerekçesidir: hangi kanat ölçüsü ve hangi yükseklik için seçildi?
Cam hiçbir darbe almadan kendiliğinden kırılabilir mi?
Evet, bilinen bir mekanizması var. Temperli camın içinde kalabilen nikel sülfür parçacıkları zamanla hareketlenerek camı darbesiz dağıtabilir; ısıl banyolama denen fırın işlemi bu parçacıkları erken aşamada ortaya çıkarmayı amaçlar. Bu işlem şartnamenin balkon camlaması bölümlerinde ne hüküm ne de standart olarak geçtiği için «zorunludur» denemez. Lamine tarafında ayrı bir mekanizma var: aynı şartname 16.1.6.1.3 maddesinde kenar kesimindeki mikro ve makro çatlakların ısıl kırılma riski doğurabildiğini, riski azaltmak için kenarlara çapak veya rodaj yapılmasının önerildiğini yazar (18/08/2024 tarihli, 32636 sayılı Resmî Gazete).
Teklifte «EN 12600 sertifikalı» yazıyor; bu zorunlu mu?
Balkon camlaması için zorunlu değil. Şartnamenin 16.5.1.5 ve 16.5.2.5 maddeleri (18/08/2024 tarihli, 32636 sayılı Resmî Gazete) balkon camlamasında geçerli standartları tek tek sayar; o listede temperli için TS EN 12150-2, lamine için TS EN ISO 12543-2 ve 12543-3, yalıtım birimi için TS EN 1279, insan çarpması için TS 13433 vardır. TS EN 12600 (sarkaç deneyi) ve TS EN 12210 (rüzgâr yüküne karşı direnç sınıflandırması) bu listelerde geçmez; şartname 12600'ü kapı, 12210'u pencere ve kapı bölümlerinin standart listelerinde anar. Fazladan beyan kötü bir şey değil — yalnız mevzuat gereği değil, satıcının tercihidir.
Cam balkon için ruhsat gerekiyor mu; camı seçmeden önce buna bakmalı mıyım?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği madde 59, birinci fıkra (03/07/2017 tarihli, 30113 sayılı Resmî Gazete) «balkonlarda yapılan açılır kapanır katlanır cam panel uygulamaları»nı ruhsata tabi olmayan işler arasında sayar. Sürme sistemin bu ibarenin içinde olup olmadığı metinden çıkmaz, dolayısıyla «her cam balkon ruhsatsızdır» denemez. Önemli sonuç şu: ruhsat yoksa idari bir proje denetimi de yoktur; geriye tek koruma olarak sözleşme kalır. «Dört Cam Sorusu»nun dört cevabının sözleşmeye yazılmasının sebebi budur. Ruhsat muafiyeti kat malikleri muvafakatinden muafiyet anlamına gelmez; o ayrı bir konudur.
Acele yok: «Dört Cam Sorusu»nun dört satırını kendi ölçünle doldur — cam türü, kalınlığın gerekçesi, standart ve mekanizma sınıfı. nonform üretilebilir tasarım platformunda kendi cephenle kanat düzenini görür, hangi camın nereye geldiğini önceden konuşursun; sonra hangi firmaya ne soracağına sen karar verirsin.
«Dört Cam Sorusu»nu kendi balkonunda doldur →